XML مقاله http://www.modiriran.ir/modules/article/view.article.php/468/c10 2012-02-10T23:17:43+22:30 info at modiriran dot ir ARTICLE @ XOOPS powered by FeedCreator 2008-07-17T20:46:05+22:30 2008-07-17T20:46:05+22:30 2008-07-17T20:46:05+22:30 http://www.modiriran.ir/modules/article/view.article.php/468/c10 mafakheri

شاخه: مدیریت فن آوری اطلاعات وا رتباطات<br />کلمات کلیدی: فن آوری اطلاعات ، استراتژی ، طرح<br />خلاصه: شايد امروزه يکي از مشکلات تعريف فن آوري اطلاعات ( IT ) باشد . هر کس با نگرش متفاوت ، تعريف متفاوتي از IT ارائه مي کند . لذا بهترين روش براي تعريف چنين موضوع گسترده اي ، ارائه مفاهيم و ايده هاي مرتبط با آن است . IT بيشتر يک استراتژي ، انديشه ، فکر و ابزار در حوزه انسانها همراه با نوآوري است . تعريف IT را مي توان به يکي از اين جنبه هاي مهم مرتبط دانست .IT يک استراتژي است<br /><br />با شناخت فرصتها و امکاناتي که از IT ايجاد شده ، آن را به يک استراتژي شبيه کرده است تا يک فرمول و نسخه عملي . استراتژي جديد براي دسترسي متفاوت به آنچه آرمان يک سازمان تعريف مي کند . IT يک شناخت وسيع از محيط اطراف را در ذهن ها ايجاد نموده و هرکس را ، در هر سطح و ايده بسوي خود جلب مي کند .<br /><br />سازمانها به اين پديده براي دسترسي به بازار بزرگتر ، ارائه خدمات بيشتر و بهتر ، جمع آوري و نگاه دقيق تر و زنده به نظريه ها و سليقه ها ، انجام راحت تر و سريعتر کارها ، ارزانتر کردن هزينه خدمات و عمليات ، کنترل دقيقتر و دسترسي سريعتر به منابع داخل و بيرون سازمان و ارتباطات سريعتر و ارزانتر نگاه مي کنند . حال ، آنچه در تعريف IT بچشم مي خورد ? که در ساير فن آوري ها تا اين حد مدنظر نبوده ? مفيد بودن اين کاربردها از طريق تعريف و ترسيم يک استراتژي درازمدت و منطقي در اداره امور سازمان و خدمات و ارتباطات است . شناخت هرچه دقيق تر و کاملتر از IT براي مديران و کارشناسان سازمان ها ، آنان را در تنظيم و طراحي يک استراتژي علمي تر با نگرش IT کمک شاياني مي کند .<br /><br /> IT يک سري مفاهيم و فکر است<br /><br />صرف نظر از بعد استراتژيک در IT ، و ابزار و اسباب کار از سوي ديگر ، IT شبيه يک فکر و انديشه براي انجام بهينه و موثرتر کارهاست . از آنجا که IT تنها در قالب بسته نرم افزاري يا سخت افزاري و يا ترکيب آنها قابل تعريف و کاربري نيست ، لزوم ايجاد فکر و انديشه قوي و جامع براي ترکيب ابزارها براي اجراي اهداف و عمليات و ارتباطات نيز يکي ديگر از ابعاد گسترده و شگفت انگيز IT است . با اين تعبير ، ابزار و اسباب نرم افزاري و سخت افزاري در IT بيشتر شبيه مواد خامي مي مانند که مطابق نياز ، با هم ترکيب شده و کار خاصي را انجام مي دهند . <br /><br />در سازمانها ، بايستي يک استراتژي براي استفاده از IT وجود داشته باشد و پس ار آن ، فکر و انديشه جهت ترکيب و بکارگيري ابزار IT بکارگرفته شود ، و در انتها به مرحله اجرايي و استفاده از IT رسيد . با اين توضيحات ، ابزار مشابه در سازمانهاي حتي مشابه مي تواند کاربرد متفاوتي داشته باشد.<br /><br /> IT يک سري ابزار است<br /><br />به هر آنچه موجب جمع آوري ، گردش ، پردازش و انتقال اطلاعات و پيامها بدون محدوديتهاي مکاني و زماني باشد IT گفته مي شود . رايانها ، شبکه هاي رايانه اي ، انواع نرم افزارها و .... همه در حوزه IT جاي مي گيرند . سازمانها نيز استفاده از IT را سالها تجربه کرده اند ، اما آنچه تا کنون در سازمانها مطرح بوده ، طبق تعاريف جديد از IT ، نمي توانست کاربرد موثر و شايسته اين پديده عظيم را پاسخگو باشد . شايد موفق ترين سازمانها در استفاده از سخت افزار و نرم افزارهاي رايانه اي و ارتباطات ، بدون استراتژي و انديشه استفاده از IT ، کمترين بهره را از آن برده اند .<br /><br />طبيعي است که ترکيب استراتژي ، فکر و انديشه ، تجهيزات و ابزار ، همگي مي توانند براساس يک طرح اجرايي کامل و گويا ، مزايا و فرصتهاي جديد و قابل توجهي را براي سازمانها ايجاد کنند.<br /><br /> IT نوآوري است <br /><br />چنانچه سازمانها حلقه هاي مفاهيم و گامهاي فن آوري اطلاعات را منهاي نوآوري بکار گيرند ، به طور يقين پس از مدتي کوتاه با شکست روبرو شده و از صحنه مقايسه يا رقابت خارج مي شوند . براي زنده و پويا نگه داشتن کاربرد IT ، نوآوري ، شاه کليد توسعه و تحول آن محسوب مي شود و در نتيجه ، موجب رشد سازمانها و بشر مي گردد .<br /><br /> IT همرا با انسان است<br /><br />انسانها داراي دو نقش طراحي و اجراي پروژه هاي فن آوري اطلاعات ( کارگزار ) و جذب وبکارگيري روشها و ابزار جديد براي انجام کارها ( کاربر ) دارند . مهارت ، دانش ، و تجربه هر کدام در جاي خود تاثير تعيين کننده در موفقيت استفاده از فن آوري اطلاعات دارد .<br /><br />نقش کاربران بيش از کارگزارن است و تاثير بيشتري در موفقيت يا عدم موفقيت دارند . اين حوزه تحت عنوان مديريت منابع انساني و تغيير ، يا آموزش و تغيير ، يا مديريت تغيير و امثال اينها در موفقيت کاربردهاي فن آوري اطلاعات مورد نظر صاحبان فن نقش داشته و به عنوان يکي از مهمترين جنبه ها در پياده سازي IT مطرح و راه حلهايي براي آن پيشنهاد مي شود .<br /><br />بنابراين بايد اذعان داشت که امروزه اولين مرحله از فرايند توسعه فراگيرتكنولوژي اطلاعات (IT) در سازمانها ( بويژه سازمانهاي فعال در حوزه هاي مختلف صنعت و تجارت ) توسعه يك طرح فناوري اطلاعات (IT Master Plan) مي باشد. طبيعي است تدوين طرح فناوري اطلاعاتي مي بايست با پياده سازي و استقرار آن پي گيري گردد.<br /><br />قبل از اينكه به چگونگي توسعه طرح فناوري اطلاعات و متدلوژي انجام آن بپردازيم ، بايستي به اين سوال پاسخ داد كه چرا داشتن يك طرح فناوري اطلاعات براي هر سازمان از اهميت وافري برخوردار است؟<br /><br />هم چنين مقدمه حاضر تلاش مي نمايد تا نظر کلیه افراد فعال در صنعت و تجارت و ..... را به موضوعات مرتبط با مديريت سازمان در فرايند تهيه و تدوين يك طرح فناوري اطلاعات جلب نمايد. موضوعات فوق الذكر پيش فرض انكارناپذير توسعه طرح فناوري اطلاعات در هر سازمان تلقي مي گردد.<br /><br />طرح فناوري اطلاعات يا IT Master Plan ، مهمترين ماموريت هايي را كه سازمان انجام ميدهد ، علت و چگونگي انجام آن موارد و مسير حركت آتي سازمان را مدنظر قرار مي دهد .<br /><br />هدف از طرح فناوري اطلاعات ، تحصيل يك درك كامل از كاركردهاي سازمان و نقشه هاي آتي آن مي باشد .<br /><br />سوالات اساسي عبارتند از:<br /><br />نقش و فعاليت اصلي سازمان در حوزه صنعت و يا تجارت چيست ؟ <br />الان در چه مختصاتي قرار داريم ؟ <br />در آينده ميخواهيم در كجا و چه مختصاتي باشيم؟ <br />چگونه ميخواهيم به آنجا برسيم؟<br /> <br /><br />برنامه ريزي استراتژيك در كل به دو بخش تفكيك مي گردد:<br /><br />برنامه استراتژي كلان سازمان (Business Strtegy plan) <br />برنامه استراتژي اطلاعاتي سازمان (Information Strategy Plan) يا همان طرح فناوري اطلاعات<br />برنامه استراتژي كلان سازمان فرايندي است كه در طي آن سازمان ميتواند تصميماتي در ارتباط با سمت و سوي كسب كار حرفه اي خويش اتخاذ نمايد.<br /><br />برنامه استراتژي كلان سازمان تصوير روشني از اهداف و سياستهاي كلان سازمان را منعكس مي نمايد.<br /><br />طرح فناوري اطلاعات عمدتا توسعه سيستم هاي اطلاعاتي سازمان را در مركز توجهات قرار ميدهد. در واقع اطلاعاتي كه سازمان توليد و يا دريافت مي كند، مكانيزمها و سيستمهايي كه در اين ارتباط مورد استفاده قرار مي دهد، داده هاي خام پايه، اطلاعاتي كه مورد تجزيه و تحليل و يا پردازش قرار گرفته و براي تصميم گيري مورد استفاده قرار مي گيرند، سيستم ها و تكنولوژي هاي رايانه اي كه اطلاعات را پردازش و يا ايجاد مي نمايند و ... در درجه اول اهميت قرار مي گيرند.<br /><br />همچنين طرح فناوري اطلاعات تلاش مي كند كه ارتباط و همبستگي سيستم هاي مورد اشاره را با فضاي عمومي كسب و كار و اهداف و سياستهاي كلي سازمان، مورد آزمون مجدد قرار گيرد.<br /><br />امروزه سازمانها بطور معمول در شرايطي قرار گرفته اند كه بخش قابل توجه و رو به رشدي از منابع خود را مصروف بخش IT مي نمايند. بنابراين ضروري است اختصاص منابع و هزينه هاي فوق الذكر بصورتي برنامه ريزي شده و دقيق انجام پذيرد بطوريكه بتواند نيازهاي سازمان را تامين نمايد.<br /><br />داشتن يك طرح فناوري اطلاعات ميتواند اين اطمينان را ايجاد نمايد كه سازمان بيشترين دستاوردها را از سرمايه گذاري خويش كسب نمايد.<br /><br />رويكرد مناسب براي سرمايه گذاري در حوزه IT در طرح فناوري اطلاعات منعكس مي گردد. براي مثال یک سازمان ميتواند در استقرار سيستم كلان IT بعنوان يك پيشرو و يا Leading Edge در كشور عمل نمايد و يا ميتواند رويكرد متعادل تري را اتخاذ نمايد . رويكردي كه در آن سازمان منتظر مي ماند تا سيستم IT مورد نظر در سطح جامعه و يا كشور بصورت عرف درآيد. رويكردي كه در آن هدف استقرار يك سيستم IT معمول و متعارف مدنظر قرار ميگيرد.<br /><br /> <br /><br />يكپارچه سازي طرح فناوري اطلاعاتي با برنامه استراتژيك كلان سازمان<br />اگر طرح فناوري اطلاعات مبتني بر استراتژي سازمان باشد، مديريت سازمان درك و برداشت عاليتري از پتانسيل سيستم هاي IT خواهد داشت.<br /><br />از ديگر سو پيوند اين دو استراتژي به متوليان IT كمك خواهد نمود تا درك و برداشت خود از نيازهاي سازمان را بهبود ببخشند. بدين طريق پتانسيل سيستم هاي IT براي پشتيباني نيازهاي سازمان بهبود خواهد يافت.<br /><br />همچنين طرح فناوري اطلاعات نيازمند يكپارچگي (Integration) با ساير جنبه هاي استراتژي سازمان مي باشد:<br /><br />براي مثال اگر سازمان در حال توسعه يك حوزه جديد كاري بوده و يا قصد بهبود ساختار تشكيلاتي و مديريتي خود را دارد ، در اينصورت سيستم هاي اطلاعاتي ميتواند اين تغيير و تحولات را پشتيباتي نموده و يا حداقل امكانات تحقق بهينه آنها را فراهم سازد .<br /><br />با يكپارچگي طرح فناوري اطلاعات با برنامه استراتژي كلان سازمان ميتوان به سوالاتي از اين دست پاسخ داد:<br /><br /> آيا تكنولوژي اطلاعات (IT) در حد كفايت ، فعاليت هاي عمده سازمان را پشتيباني مي نمايد؟<br /> آيا ميتوانيم هزينه فرايندهاي پايه اي را كاهش داده و يا خدمات را با كيفيت بالاتري ارائه نمائيم؟<br /> آيا تكنولوژي اطلاعات (IT) ميتواند در راستاي مشتري مداري و استحكام ارتباطات با مشتريان نقش بيشتري بعهده بگيرد؟<br /> آيا تكنولوژي اطلاعات (IT) ميتواند در زمينه رضايت حرفه اي كاركنان و انگيزش بيشتر آنها موثر باشد؟<br /> آيا ميتوان محصولات و خدمات جديدتر را طرح ريزي و توليد نمود؟<br /> آيا تكنولوژي اطلاعات ( IT) ميتواند مديريت را در تعريف بازارهاي جديد و نفوذ بيشتر در بازارهاي كنوني ياري دهد؟<br /> چگونه ميتوان اطلاعات و دانش فني سازمان را بمثابه يكي از منابع مهم سازمان تلقي و مديريت نمود؟<br /> وضعيت و مشكلات موجود سازمان چيست ؟<br /> آيا مي توان وضعيت موجود سازمان را با توجه به محدوديت ها و امكانات تكنيكي موجود ، بهبود بخشيد ؟<br /> چه تكنولوژي هاي نويي در افق ديد قرار دارند؟ و در آينده چگونه آنها ميتوانند بكارگرفته شوند تا پاسخگوي نيازهاي در حال تغيير و گسترش صنعت و تجارت سازمان باشند؟<br /> پيامدهاي نبود طرح فناوری اطلاعاتي<br /><br />سرمايه گذاريها ، اختصاص منابع و تصميمات اتخاذ شده در حوزه تكنولوژي اطلاعات (IT) بايستي در قالب يك برنامه مدون هماهنگ و تنظيم گردد.<br /><br />اگر اشخاص و يا واحدهاي سازماني بصورت پراكنده نسبت به اتخاذ تصميمات IT اقدام نمايند ، نتيجه آن از هم گسيختگي و ناهماهنگي عمليات و راه حل هاي IT سازمان خواهد بود. اين روند نحوه به اشتراك گذاري اطلاعات و جريان يكسويه اطلاعات به سمت مديريت بالاتر سازمان را بشدت متاثر و روند توسعه IT را خدشه دار خواهد نمود .<br /><br /> <br /><br /> مزاياي توسعه طرح فناوری اطلاعاتي<br />يك طرح فناوري اطلاعاتی سازمان را در زمينه هاي زير ياري مي دهد:<br /><br />1. چگونه سيستمهاي IT موجود فعاليتهاي اصلي و عمده سازمان را پشتيباني مي نمايند؟<br /><br />2. توانمنديهاي موجود در زمينه پشتيباني و آموزش IT در چه سطحي از توسعه يافتگي قرار دارند؟<br /><br />3. نيازهاي اطلاعاتي مشتريان و ... چيست و چگونه با آنها برخورد مي شود؟<br /><br />4.سياست سازمان در قبال تغيير و تحول در عرصه تكنولوژي اطلاعات چيست؟<br /><br />5. اهداف كوتاه مدت ، ميان مدت و بلندمدت تكنولوژي اطلاعات كدامند؟<br /><br />برمبناي يافته هاي فوق الذكر ميتوان چهارچوبي براي عمليات لازم جهت پر كردن شكاف بين وضعيت موجود و وضعيت مطلوب ترسيم نمود ، و فرهنگ ارزشمند مبتني بر نگرش استراتژيك را بسط و ترويج داد كه در قالب آن ، برنامه ريزي IT فعاليتي هدفمند و مستمر و همپيوند با استراتژي كلان سازمان کارفرما تلقي مي گردد.<br /><br />بنابراين طرح فناوري اطلاعاتی به مديريت سازمان نشان خواهد داد كه چگونه ميتواند از تكنولوژي اطلاعات بهره هاي حرفه اي و سازماني كسب نمايد و آن را بعنوان اهرمي براي ارتقاء بهره وري ، مورد استفاده قرار دهد.<br /><br />همچنين طرح فناوري اطلاعات ميتواند چهارچوبي مطمئن براي توجيه سرمايه گذاري در حوزه تكنولوژي اطلاعات (IT ) ايجاد نمايد.<br /><br />تحقق كامل دستاوردها و منافع طرح فناوري اطلاعاتی ( IT Master Plan ) ، مستلزم درك روشن سازمان از نيازمنديهاي مراحل و گامهاي اوليه براي توسعه برنامه فوق الذكر مي باشد و همچنين مستلزم عزم و تعهدات بلندمدت و مستمر به الزامات آن در آينده مي باشد .<br /><br /> <br /><br /> الزامات و نيازمنديهاي يك طرح فناوری اطلاعاتي موفق<br />را ميتوان در موارد ذيل خلاصه نمود:<br />1. حمايت و درگيري مستمر مديريت ارشد سازمان<br /><br />2. اختصاص منابع كافي<br /><br />3. تهيه و تدوين برنامه استراتژيك اطلاعاتي شروع راه است و بايستي در مقاطع لازم بهبود يافته و بروز گردد.<br /><br />برنامه هاي استراتژيك معمولا در قفسه ها متوقف مي گردند! استقرار و پياده سازي آنها نيازمند منابع ، زيرساخت و طرحهاي تشويقي و ... مي باشد<br /><br />تحقق كامل دستاوردها و منافع تهيه طرح فناوري اطلاعات ( IT Master Plan ) مستلزم درك روشن سازمان از نيازمنديهاي مراحل و گامهاي اوليه براي توسعه برنامه فوق الذكر و همچنين مستلزم عزم و تعهدات بلندمدت و مستمر به الزامات آن در آينده مي باشد<br />منبع :<br /> ساسان شیردل<br />