تاريخچه يارانه در جهان
آدام اسميت، بنيانگذار مكتب كلاسيك ها از مخالفان جدي دخالت دولت در فعاليتهاي اقتصادي بود و هم اكنون نئوكلاسيكها با اندك تغييراتي بيانگر اين انديشه مي باشند. اين بينش تا قبل از جنگهاي جهاني بر اقتصاد غرب حاكم بود اما با بروز جنگ و پديدار شدن تورم همراه با ركود شديد اقتصادي، انديشه هاي جديد همچون انديشه هاي اقتصادي كينيز قوت گرفت كه در آن دولت به عنوان يكي از مهم ترين عوامل تنظيم كننده و تعديل كننده فعاليت هاي اقتصادي مطرح مي باشد. با اعمال اين سياست و بهبود اقتصاد غرب، بتدريج كنترل در بخش سياستگذاري مالي و پولي و اداره بخش عمومي در اقتصاد به دولت سپرده شد و بهر حال از همين دوران كه با شروع جنگ جهاني دوم مصادف بود پرداخت يارانه به مفهوم امروزي شكل گرفت.

در دوران پس از جنگ نيز كشورها با روي اوردن به اقتصاد و در واقع ادامه جنگ از طريق جنگ سرد، به دنبال رشد و توسعه اقتصادي، ناگزير از حمايت گسترده از توليد و تجارت محصولات خود بودند و اين مساله تا به امروز گسترش چشمگيري داشته است.

در حال حاضر يارانه پرداختي به بخش کشاورزي در قالب يارانه هاي توليدي و تجاري، يکي از اقلام مهم هزينه هاي دولت در کليه کشورها از جمله کشورهاي صنعتي، در حال توسعه و سوسياليستي مي باشد، به طوري که در سالهاي اخير با افزايش چشمگير و قابل توجه اين يارانه ها در کشورهاي صنعتي تلاشهاي بين المللي براي کاهش آن اغاز گرديده است. همان گونه که در حال حاضر جغرافياي اقتصادي کشورهاي جهان گوياي دسته بندي کشورها به پيشرفته صنعتي و در حال توسعه است ماهيت اين يارانه ها و انگيزه پرداخت آن در هر يک از اين گروه کشورها تا حدود زيادي با يکديگر متفاوت است.

تاريخچه يارانه هاي توليدي در ايران
نخستين جهت گيريهاي حمايتي دولت در بخش کشاورزي در ايران به دوره صفويه مربوط مي شود. در دوران صفويه نوعي تخفيف هاي مالياتي و بعدها در دوران قاجار سياستهايي درجهت توسعه زراعت اتخاذ گرديد، كه در آن دادن بذر و مساعده به مستاجر پيش بيني شده بود. اما دخالت مستقيم دولت در عرضه و تقاضا (توليد) در ايران از سال 1311 و با تصويب قانوني جهت تاسيس سيلو در تهران، به منظور خريد و ذخيره گندم توسط سازمان غله، براي مقابله با كمبودهاي احتمالي آغاز شد. در سال 1315 به سبب بارندگي به موقع، افزايش قابل ملاحظه اي در عرضه گندم به بازار پديد آمد. افزايش عرضه بر ميزان تقاضا سبب كاهش شديد قيمت گرديد. در همان سال دولت به منظور حمايت از كشاورزان از طريق سازمان غله گندم را با قيمت بالاتر از قيمتهاي بازار خريداري كرد. تا سال 1321 هدف از دخالت دولت در بازار غلات، حمايت از كشاورزان و همچنين تهيه و ذخيره گندم و بخصوص تهيه نان ارزان براي مصرف كنندگان كم درآمد شهري بود .

ايران اولين نظام سهميه بندي همراه با يارانه را در زمان جنگ جهاني تجربه نموده است و اين در حالي است که سابقه پرداخت يارانه به مفهوم كنوني آن به دهه 40 مي رسد كه اين يارانه ها براي گوشت و گندم پرداخت مي شد، اما رقم آن قابل توجه نبود و تا قبل از افزايش درآمد نفت به دليل رشد اقتصادي متعادل و نرخ تورم اين يارانه ها اندك بود.

كل ميزان پرداخت يارانه دولت بابت تفاوت خريد و فروش كالاهاي اساسي تا سال 1351 يعني، پايان برنامه چهارم، 1668 ميليون ريال بوده است كه اين مقدار تنها حدود 4/1 درصد يارانه در سال 1354 مي باشد.

تا قبل از انقلاب، در مردادماه 1353 دولت اقدام به تاسيس و تشكيل صندوقي بنام صندوق حمايت از مصرف كننده نمود و در سال 1356 سازمان حمايت از توليد کنندگان و مصرف کنندگان تاسيس شد که تمامي وظايف صندوق به اين سازمان محول شد. بعد از پيروزي انقلاب تغييراتي در تشکيلات اجرائي و نحوه توزيع کالاهاي مشمول يارانه به وجود آمد. به علت محدوديتهاي اقتصادي ناشي از جنگ و تحريم اقتصادي که زمينه عرضه متناسب کالاها اعم از توليدات داخلي و وارداتي را دچار نوسان و تنگناهاي مختلف کرده بود، امر قيمت گذاري بصورت گسترده از سال 1360 توسط سازمان حمايت از مصرف کنندگان و توليدکنندگان به مرحله اجرا درآمد. در دوران قبل از 1368 سياست تثبيت اقتصادي دنبال مي شد که فراگيري، استمرار و فزاينده بودن از ويژگي سياستهاي حمايت در اين دوران بود و در واقع همه بنوعي يارانه دريافت مي كردند، در هيچ مرحله اي پرداخت يارانه قطع نمي شد و در حد سقف معيني متوقف نبود، در حاليکه در سالهاي بعد از آن به تدريج سياست تعديل اقتصادي جايگزين آن شد که در اين سياست پرداخت يارانه هدفمندتر شد و تنها گروه هاي هدف يارانه دريافت مي كنند و در آن يارانه ها كاهنده و در نهايت حذف خواهند شد.

در دوره بعد از انقلاب درصد اختصاص يارانه به توليد كالاهاي اساسي افزايش يافت, به طوري كه متوسط يارانه هاي توليدي نسبت به كل يارانه هاي پرداختي از 7/13 درصد در قبل از انقلاب به 2/25 درصد در سال 1368 افزايش داشته است. با پايان يافتن جنگ و در پي انگيزه خودکفايي در توليد محصولات کشاورزي بخصوص گندم ميزان يارانه نهاده هاي توليد شامل کود، سم و بذر روندي بشدت افزايش يافت كه اين مساله در بخش هاي بعدي به تفصيل بررسي مي شود.

طبقه بندي يارانه
تنوع و پيچيدگي محاسبات و کاربردهاي گوناگون يارانه ها و همچنين تاثيرات و نتايج گوناگوني که روش پرداخت يارانه مي تواند داشته باشد، ضرورت طبقه بندي و تفکيک آن را بيشتر نمايان مي كند. به نسبت گستردگي وظايف دولت در اقتصاد، يارانه ها مي توانند از تنوع بيشتري برخوردار باشند. همچنين با توجه به گستردگي موارد پرداخت و منابع و مصارف آن، مي تواند به شکلهاي گوناگوني طبقه بندي شود که در اينجا به طور مختصر به آنها اشاره شده است:
1- يارانه بر اساس هدفهايي که دولت از پرداخت آنها دنبال مي کند شامل :يارانه اقتصادي، يارانه اجتماعي، يارانه سياسي و يارانه توسعه اي.
2- يارانه بر اساس حسابهاي ملي شامل: يارانه مستقيم و يارانه غير مستقيم.
3- يارانه بر اساس انعکاس هزينه هاي آن در حسابهاي ملي شامل يارانه پنهان و يارانه آشکار.
4- يارانه بر اساس موضوع مورد کمک شامل: کود، سم، بذر، شکر، روغن، گندم و ... .
5- يارانه بر اساس مرحله اي که کالا يا خدمت مشمول دريافت آن مي شود شامل: يارانه توليدي، يارانه مصرفي، يارانه توزيعي، يارانه صادراتي، يارانه وارداتي و يارانه خدماتي.

منبع : سایت بانکی http://banki.ir/danestaniha/214-general/2270-subsid

اگر این چندماهه اخیر نگاهی به قبض برق یا گاز انداخته باشید لابد متوجه شده اید که یک ستون به نام سهم دولت به این قبض اضافه شده است . آنگونه که در این قبوض نوشته شده دو سه برابر پولی که شما بابت مصرفتان می پردازید را دولت پرداخت می کند .
احتمالا برای شما هم سوال پیش آمده که این دولت گدا گشنه از کی تا حالا دست بده هم پیدا کرده ؟ مگر شما برق را می خورید که اینهمه پولش شده که دولت مجبور باشد کریمانه دو سوم ان را بپردازد و شما را نمک گیر کند؟ اصلا این دولت گدا گشنه اینهمه پول از کجا آورده که اینگونه حاتم وار برای رفاه حال خلق الله ناسپاس هزینه می کند؟ از همه اینها گذشته این پول هنگفت به جیب چه کسی می رود؟
آنگونه که حضرات دولتی مدعی هستند این مبلغ در واقع سوبسید یا به قول بعضی ها یارانه ای است که دولت بابت برق و گاز می پردازد. (استاد بهاالدین خرمشاهی و آثارشان را بی نهایت دوست دارم و برایشان احترام فوق العاده ای قائلم ولی این واژه یارانه که ایشان به عنوان معادل سوبسید ابداع کرده اند واقعا جفنگ است)
شاید بد نباشد ببنیم این سوبسید اصلا چیست و دولت محترم به چه مناسبت و به چه کسی می پردازد.
همانطور که احتمالا شما هم می دانید سوبسید عکس مالیات است یعنی مالیات پولی است که دولت از افراد دریافت می کند ولی سوبسید پولی است که دولت به مردم می پردازد .
دلیل پرداخت این پول به عنوان سوبسید چیست؟
آنگونه که در کتب اقتصادی نوشته شده سوبسید ابزاری در دست دولت ها برای اعمال سیاست های تشویقی است (همانگونه که یکی از کارکردهای مالیات نیز اعمال سیاست ها بازدارنده است)
به عنوان مثال حکومت ایالات متحده سال ها است که برای در دست داشتن بازار محصولاتی نظیر گندم ، شکر، ذرت و..... سوبسید های کلانی را به کشاورزان این کشور می پردازد با این سیاست کشاورز امریکایی با خیال راحت اقدام به کاشت گندم می کند و آن را با بهایی که دولت می گوید می فروشد. بدیهی است که سود او توسط دولت تضمین و پرداخت می شود. این پول از محل مالیات هایی می آید که دولت از صاحبان مشاغل دیگر مانند تولید کنندگان سیگار، مشروبات الکلی ، کازینو دارها ، ..... اخذ می کند چون احتمالا به اعتقاد دولت این کشور اینگونه فعالیت ها مضر به حال اجتماع هستند و بایستی مالیات بیشتری بپردازند و از آن طرف کشاورزی فعالیتی مفید به حال کشور بوده و باید سوبسید دریافت کند.
آنها که دهه 80 را به خاطر دارند لابد نخست وزیر مقتدر انگلستان خانم مارگارت تاچر را به یاد می آورند. یکی از جنجالی ترین دوران حکومت این خانم زمانی بود که در قوانین آموزش عالی تغییراتی را اعمال کرد بر اساس آن تغییرات شهریه دانشگاههای کشور انگلستان به شدت افزایش میافت . این افزایش شهریه شامل تمامی رشته ها بجز اقتصاد و کامپیوتر می شد. به این ترتیب ایشان این پیام را به جامعه دادند که از نظر دولت ایشان اقتصاد و کامپیوتر رشته هایی هستند که دارای اهمیت هستند و این دولت حاضر است حتی به قیمت از دست دادن محبوبیت بین مردم هزینه تحصیل دانشجویان این دو رشته را (در واقع از جیب سایر دانشجویان) بپردازد.
در باره کشور خودمان هم مثال هایی زیادی را می شود به یاد آورد . مثلا سال ها قبل و پیش از انقلاب سال1357 کارشناسان تغذیه تشخیص دادند که عادات غذایی مردم ایران و موادی غذایی که استفاده می کنند برای سلامتی کامل آنها (مخصوصا کودکان) کافی نیستند و ممکن است عوارض خطرناکی (از جمله پوکی استخوان )را در سنین بزرگسالی برای آنها به همراه داشته باشد. بر این اساس به دولت وقت پیشنهاد دادند تا مردم را به نوشیدن شیر بیشتر ترغیب کند. یکی از طرح های ارائه شده در آن زمان عرضه شیر رایگان در مدارس (اجبار کودکان به نوشیدن شیر) بود. بر اساس محاسبات انجام شده توسط کارشناسان در آن زمان اگر دولت از پرداخت آن هزینه برای این شیر شانه خالی می کرد در سال های آینده مجبور بود چنیدین برابر آن مبالغ برای خرید دارو و انجام هزینه های درمان و افت بهره وری جامعه بپردازد.
آنها که سن و سالشان قدری بیشتر است احتمالا به خوبی به خاطر دارند که این شیرهای پاکتی عرضه شده در مدارس چه سرنوشتی پیدا کردند. در آن زمان عده ای آدم باهوش و فوق العاده دشمن شناس راز این شیرهای رایگان را خیلی زود کشف کردند.
این نوابغ در جامعه شایع کردند که این شیرها ، شیرهایی است که خانم فرح دیبا(پهلوی ) در آنها استحمام کرده اند و برای همین آنها را به رایگان به کودکان معصوم مردم می دهند. البته چون مقدار شیرها بسیار بیشتر از مقداری بود که یک نفر در آن استحمام کند افراد دیگری همچون خانم گوگوش (فائقه آتشین) و.....به جمع استحمام کنندگان با شیرهای پاکتی اضافه شدند
احتمالا بزرگترها به خوبی به خاطر دارند که این پاکت ها شیر بدون آنکه محتویاتشان خورده شود به سمت تخته سیاه پرتاب می شدند یا زیر پا قرار می گرفتند........
البته در سال های بعد از انقلاب بازهم کارشناسانی پیدا شدند که تصمیم سازان را به عرضه شیر ارزان(نه رایگان) ترغیب کنند. البته حرف های آنها سال ها خریداری نداشت ولی با گذشت زمان و شیوع بیماری پوکی استخوان در جامعه ( بخصوص بین خانم ها ) نشان داد که آن بندگان خدا حرف مفت نمی زدند. به این ترتیب دولت با اکراه شیر را به قیمت روز از گاو دارها خریداری می کرد و با قیمتی پایین تر در اختیار مردم قرار می داد . اکنون چند سالی است که توزیع این شیرها بسیار محدود شده است احتمالا نسل بعدی هم باید پوکی استخوان بگیرد تا حکومت متوجه شود سوبسید دادن برای شیر جای دوری نمی رود.
برگردیم سر بحث سوبسید . همانطور که عرض شد پرداخت سوبسید توسط دولت قاعدتا هدفمند است یعنی فکری پشت آن است . تا به دلیلی مردم را به کار یا مصرف بیشتر ترغیب کنند خواه این امر یک امر استراتژیک باشد (همچون کشاوری در امریکا) یا یک نیاز باشد ( مانند اقتصاددان در انگلستان) یا صلاح جامعه (مصرف شیر در ایران ).
دولت گداگشنه بی شرمی که وقیحانه از مردم می خواهد تا از یخچال و استفاده نکنند تا برق کمتری مصرف شود و به قدری نظر تنگ است که مانند نفت دزدکان چراغ خیابان ها را خاموش می کند و با حماقت تمام اعلام می کند تمامی چراغ ها را در هنگام برگزاری جلسات هیات دولت خاموش خواهد کرد چگونه بابت برق سوبسید می دهد؟
واقعیت این است که دولت مهرورز عزیز علاوه بر تمامی معایب اخلاقی دروغگو هم هست . چون هیچ سوبسیدی ( در معنای گفته شده ) بابت برق و گاز نمی پردازد.
.همانطور که عرض شد در تمامی موارد پرداخت سوبسید دریافت کننده وجه کسی غیر از دولت است (در مثال های ما دامدار،کشاورز و دانشگاه) اینجا که دولت، انحصار تولید و عرضه برق را در اختیار دارد. خودش هم هزینه آن را دریافت می کن .در واقع اصلا این وسط هیچ پولی غیر از آنچه مصرف کننده می پردازد رد و بدل نمی شود.بنابراین سوبسیدی به کسی پرداخت نشده است. و کل این منت گذاری تنها یک شامورتی بازی و ننه من غریبم بازی درآوردن برای فریب دادن خلق الله و خالی کردن جیب مردم است.
این رقمی هم که با سوزاندن فسفر مغزشان مورد محاسبه قرار داده اند در قبض برق درج می کنند اگر راست باشد احتمالا هزینه فرصت است نه سوبسید .
منبع : کمتر از 10 دقیقه http://less10.mihanblog.com/post/790
مقدمه:
اصولا تعريف يارانه چيست؟ آيا تعريف يارانه در ايران با ساير كشورها تفاوت دارد؟ اگر تفاوت دارد به چه دلیل است؟ آیا تعریف های كتابخانه ای یا ترجمه شده های قبلی جامع و کافی است؟
يکی از مهمترين و شاید مشکل ترین قسمت هر موضوع، تعریف جامع از موضوع مورد بحث است. مخصوصا در مورد تعریف یارانه، که تعاریف متعدد و برداشت های متفاوت[1] از آن وجود دارد. برای اصلاح نظام يارانه ها، در ابتدا تعريف جامع از يارانه ضروری است تا دیگر مطالب با توجه به آن تعریف، بحث و بررسی و تحلیل شود.

تعریف یارانه:
تعریف یارانه: مقدار تفاوت قیمت تمام شده(حقیقی) کالا یا خدمات است با قیمت تعدیل شده آن، برای حمایت از گروه هدف، که مرجعی پرداخت می نماید تا با حمایت از گروه هدف، انتظارات مرجع تامین گردد.
قیمت تمام شده کالا یا خدمات: قیمت تمام شده، مقدار هزینه کل، به اضافه سود است. یا قیمتی است که مصرف کننده هنگام خرید کالا یا استفاده از خدمات پرداخت می نماید.
قیمت تعدیل شده کالا یا خدمات: قیمت کالا و خدماتی است که قسمتی از هزینه آن توسط مرجع پرداخت کننده، پرداخت شده است.
یارانه = سطح توان خرید عمومی - قیمت تمام شده کالا یا خدمات
گروه هدف: گروه هدف، گروهی است که از نظر مرجع پرداخت کننده، مستخق دریافت یارانه به حساب می آید. اعضای «دریافت کننده اصلی یارانه» از افراد یا گروه هایی تشلیل می شود که بدون حمایت، به دلایل مختلف فعلا نمی توانند به صورت مناسب تولید، توزیع و مصرف کنند. به عنوان مثال: مصرف کننده گانی که قادر نیستند با افزایش تورم، درآمد خود را متناسب با مقدار تورم افزایش دهند تا زندگی خود را به صورت متعالی اداره کنند. گروه های هدفی مثل: بی درآمدان، کم درآمدان، بیکاران، از کار افتاده ها، و... که از نظر عرف و قانون مستحق دریافت یارانه هستند.
مرجع پرداخت کننده: منبعی است که یارانه را با هدف مشخص پرداخت می نماید. هر منبعی که قبول کند قسمتی یا تمامی هزینه کالا یا خدماتی را پرداخت نماید، مرجع پرداخت کننده یارانه به حساب می آید.
انواع مرجع پرداخت کننده یارانه: مرجع های پرداخت کننده یارانه را می توان به داخلی یا خارجی تقسیم کرد. در یک تقسیم بندی دیگر مرجع پرداخت کننده یارانه به حقیقی یا حقوقی می توان تقسیم کرد. در سطح کشور، دولت یک مرجع داخلی است. یا استاندار یک استان، برای استان خود در موقع وقوع حوادث غیر مترقبه یارانه به مصیبت دیده گان پرداخت می نماید، یک مرجع استانی می باشد. در سطح خانواده پدر مرجع پرداخت یارانه به فرزندان است. سازمان ها و موسسات خصوصی می تواند مرجع پرداخت یارانه به کارمندان خود باشد.
انتظارات مرجع: با توجه به نوع مرجع پرداخت کننده، هدف از پرداخت یارانه فرق می کند. باید اول مرجع پرداخت کننده را شناخت. در بیشتر موارد مرجع انتظار خود از پرداخت را بیان می نماید.
اصل تعریف یارانه در این نوشته ثابت است، اما مرجع ها وقتی تغییر کند، انتظارات هم فرق خواهد کرد. حتی ممکن است یک مرجع در زمان های مختلف از پرداخت یارانه، انتظارات متفاوت داشته باشد.
تعریف یارانه دولتی: مقدار تفاوت قیمت تمام شده کالا یا خدمات است با قیمت تعدیل شده آن، برای حمایت از گروه هدف، دولت پرداخت می نماید تا گروه هدف با توجه به دریافت های خود، قدرت خرید و زندگی مناسب را داشته باشد تا بدین وسیله انتظارات دولت تامین گردد.
سطح توان خرید عمومی: مقدار توان خرید است که عموم مردم می توانند به بازار مراجعه کرده و مایحتاج خود را تهیه نمایند. عموم مردم با توجه به میزان درآمد خود، توان خرید انواع کالاها و استفاده از خدمات را در حد مورد نیاز ندارند. اگر کالا یا خدمات با قیمت تمام شده ارایه گردد، بیشتر مردم توان خرید نخواهند داشت. آنچه مورد نیاز مردم است در بازار وجود پیدا می کند، اما مردم نمی خرند، در این حالت هم تولید کننده و هم مصرف کننده متضرر می گردند. به همین خاطر مرجعی حمایت می کند تا کالای تولید شده، با قیمت تعدیل شده فروش رسد.

هزینه های جانبی پرداخت یارانه:
پرداخت یارانه به صورت واسطه دار، هزینه ها را افزایش می دهد. یارانه ای که قرار است به گروه هدف تعلق گیرد، اگر از طریق غیر مستقیم به گروه هدف پرداخت شود، هزینه ها افزایش می یابد.
پرداخت یارانه به گروه هدف از طریق واسطه ها به نفع گروه هدف نیست.
اگر از اصل یارانه اسمی، هزینه های جانبی کم شود، مقدار یارانه واقعی که به دست مصرف کننده اصلی می رسد، معلوم می شود.
یارانه اسمی: کل یارانه ای است که در بودجه سالانه کشور برای هدف های مشخص تصویب می شود.
هزینه های جانبی یارانه: قسمتی از یارانه است که به صورت هزینه مصرف می گردد تا هدف اصلی برآورده گردد. یعنی کالا یا خدمات مورد نظر، به دست مصرف کننده اصلی برسد.
یارانه واقعی: مقدار حمایت خالصی است که یارانه گیر اصلی دریافت می نماید. یا مقدار حمایتی که مستقیما در زندگی گروه هدف تاثیر مثبت می گذارد.
یارانه واقعی = هزینه های جانبی - یارانه اسمی
یا هزینه های جانبی = یارانه واقعی - یارانه اسمی
یا یارانه اسمی = هزینه های جانبی + یارانه واقعی
از مرحله تصویب یارانه اسمی تا رسیدن به دست گروه هدف مراحلی طی می شود که همه آن مراحل هزینه بر هستند. باید روشی را برای پرداخت یارانه ها انتخاب کرد که تعداد مراحل واصطه ای به حداقل برسد. اگر به چگونگی توزیع کالاهای اساسی توجه فرمایید هزینه های زاید بدین قرار است: هزینه انتخاب کاغذ مخصوص کوپن و طراحی، هزینه های حفاظت و پخش کوپن در تمام مراحل(تهیه، توزیع، جمع آوری جهت امحا و...) هزینه های تهیه و نگهداری کالاها، حمل و نقل، و مهمتر از همه حفاظت از عاملان پخش، هزینه اعلام شماره ها توسط رادیو، تلوزیون و مطبوعات و... هزینه به صف ایستادن مردم.
باید بررسی کرد که اگر یارانه بعد از این به بخش تولید داده شود کم هزینه است یا به بخش مصرف. در کدام حالت یارانه واقعی، بیشتر به دست کسی که یارانه برای او در نظر گرفته شده است، می رسد. به نظر می رسد که کم هزینه ترین روش، روشی است که یارانه هر گروه هدف را به خود آن گروه هدف پرداخت شود.

علت پرداخت یارانه:
يارانه‌ها را مرجع های گوناگون به دلایل مختلف پرداخت می نمایند. پرداخت یارانه توسط دولت ها هم از این قائده مستثنا نیست. دولت‌ها در سراسر جهان به‌ منظور تحقق اهداف خاص سیاست کلی نظام خود یارانه پرداخت مي‌نمایند. به عنوان مثال: در بعضی از نظام ها یارانه به قشر بی درآمد و کم درآمد به خاطر عدم طغیان طبقات محروم داده می شود. در بعضی از نظام ها یارانه به افراد به خاطر مانده گار شدن حزب حاکم داده می شود. در بعضی از کشور ها یارانه توسط مخالفین قدرتمند دولت به افراد به خاطر ساقط کردن حزب حاکم داده می شود. در بعضی از مواقع کشورهای بیگانه برای تضعیف دولت مرکزی به مخالفین جهت قدرتمند شدن یارانه پرداخت می کنند.
اولین هدف پرداخت یارانه در نظام جمهوری اسلامی، به جهت حمایت از قشر بی درآمد و کم درآمد جامعه است تا افراد قدرت اداره یک زندگی متعالی را داشته باشند.
آشکار است که عموم مردم با توجه افزایش قیمت ها در اثر تورم، ثابت ماندن سطح درآمدها، عدم اشتقال، وجود بیکاری پنهان، و علت های گوناگون دیگر مثل از کار افتادگی، بیماری، حوادث غیر مترقبه توان زندگی مناسب را از دست می دهند.
دولت برای رفاح حال عمومی ملت، مخصوصا قشرهای کم درآمد یا بی درآمد، یکی از دو کار را باید انجام بدهد:
1- یارانه پرداخت نماید.
2- حقوق و درآمد قشرهای کم درآمد یا فاقد درآمد را به حدی برساند که توان تهیه مایحتاج خود را در حد استاندارد با قیمت تمام شده داشته باشد.
دولت بعد از تعیین گروه هدف، باید از طریق کانالی از آنان حمایت کند. حمایت ها می تواند از کانال های مختلف صورت می گیرد. دو کانال عمده عبارتند از:
1- پرداخت مستقیم به گروه هدف: دولت یارانه را به مستقیما به گروه هدف می پردازد تا خود گروه هدف، کالا یا خدمات خود را با قیمت تمام شده از بازار تهیه نماید. مثلا در بانک حساب توسط دولت باز می شود
2- پرداخت غیر مستقیم به گروه هدف: یارانه را به بخشی می پردازند تا آن بخش به گروه هدف خدمت رسانی نماید. مثل بخش تولید(تولید کننده گان) که از دولت یارانه را تحویل می گیرد تا کالا یا خدمات خود را ارزان تر از قیمت تمام شده در اختیار گروه هدف قرار دهد.
اولین و بزرگ ترین دغدغه هر دولتی اداره ملت و تقویت آن است. اگر ملت دغدغه تهیه خوراک، پوشاک، خانه، تحصیل، بهداشت، بیمه، و... را داشته باشد، دولت نمی تواند با خیال آسوده به دنبال تحقیق و بررسی در پیرامون مسایل جدید برود. وقتی که ملت گرفتار مشکلات اولیه زندگی است، دولت نمی تواند امنیت کامل در کشور ایجاد نماید. زیرا اولین برهم زننده امنیت، اداره نشده گان افراد کم درآمد و بی درآمد جامعه هستند. کاملا آشکار است که ناامن بودن اداره زندگی افراد جامعه، مقدمه ناامنی جامعه است.
پرداخت یارانه معروفیت: در مواقعی که کالا یا ارایه خدماتی به علت ناشناخته بودن، با استقبال عمومی مواجه نیست، صاحب کالا یا خدمات یارانه معروفیت پرداخت می نماید. وقتی شناخته شد به قیمت واقعی و یا بیشتر از آن عرضه می گردد.
پرداخت یارانه بازاریابی: در مواقعی که کالا یا ارایه خدماتی به علت پایین بودن کیفیت، با استقبال عمومی مواجه نیست، صاحب کالا یا خدمات یارانه بازاریابی پرداخت می نماید. وقتی جا افتاد، یواش یواش قیمت خود را افزایش می دهد تا به قیمت واقعی برسد. یارانه بازاریابی بیشتر برای تبلیغات هزینه می شود.

منبع پرداخت یارانه:
منبع پرداخت یارانه توسط دولت های گوناگون، متفاوت است. در ایران عمده ترین منابع پرداخت یارانه درآمدهای حاصله از معادن نفت، گاز، آهن آلات، سنک و... کمرک ها(صادرات و واردات) و مالیات، می باشد.
دولت مسوول اداره و حفاظت کشور است، طبق قوانین منابع درآمدزای عمومی هم در اختیار اوست. پس حفاظت از منابع درآمدزا هم یکی دیگر از وظایف دولت می باشد. دولت موظف است از درآمدهای عمومی کشور مبلغی را صرف عمران و آبادی کشور می نماید. مبلغی را هم صرف تقویت علمی و فنی منابع انسانی می نماید و مبلغی را هم به عنوان یارانه به گروه های نیازمند پرداخت نماید، و مبلغی را هم برای آینده پس انداز نماید.

میزان پرداخت یارانه، معیار توسعه:
کشور توسعه یافته، کشوری است که منابع انسانی علمی و فنی قوی داشته باشد. تا بتواند از منابع مختلف کشور استفاده بهینه نماید.
در کشور توسعه یافته به علت وجود رفاح عمومی و خصوصی در حد بالا، و اندک بودن تعداد کم درآمدان و بی درآمدان، کمترین یارانه پرداخت می شود.
تعداد یارانه بگیران هرچه به صفر نزدیک تر باشد، آن کشور مقتدرتر خواهد بود. اگر سال به سال تعداد یارانه بگیران بی درآمد و کم درآمد به سوی صفر میل نماید، آن کشور توسعه یافته تر خواهد بود. هر چه تعداد یارانه بگیران از صفر دور شود و به طرف صد میل نماید، کشور عقب مانده تر خواهد بود. به عبارت دیگر هر چه از تعداد افرادی که زیر خط فقر زندگی می کنند کاسته شود و به تعداد کسانی که بالای خط فقر زندگی می کنند افزوده شود، کشور توسعه یافته تر است.
یکی از شاخص مهم در تعیین جامعه پیشرفته و عقب مانده می تواند، میزان یارانه پرداختی نسبت به کل بودجه و تعداد یارانه بگیران زیر خط فقر نسبت به کل جمعیت باشد. این معیار بین دو یا چند کشور یا کل کشورها قابل مقایسه است.

انواع یارانه:
يارانه ها را با توجه اهداف، به چندین روش می توان دسته بندی کرد. به چند دسته بندی مهم اشاره می شود:
1- یارانه با توجه به گروه هدف:
یارانه حمایت از تولید کننده: دولت به تولید کننده یارانه نقدی یا غیر نقدی می دهد تا تولید کننده توان تولید کالا را داشته باشد.
یارانه حمایت از مصرف کننده: دولت به مصرف کننده یارانه نقدی یا غیر نقدی می دهد تا مصرف کننده توان خریدکالا یا خدمات با قیمت تمام شده که به بازار عرضه می شود را داشته باشد.
یارانه حمایت از توزیع کننده: دولت به توزیع کننده یارانه نقدی یا غیر نقدی می دهد تا مصرف کننده و تولید کننده توان خریدکالای عرضه شده به بازار را داشته باشد.
2-یارانه با توجه به نوع پرداخت:
یارانه نقدی:یارانه یی است که به صورت ریالی به گروه هدف به عنوان حمایت پرداخت می شود.
یارانه غیر نقدی:یارانه یی است که به صورت غیر ریالی به صورت های گوناگون در اختیار گروه هدف قرار داده می شود. مثل: امتیاز بخشودگی مالیاتی به تولید کننده گان. در اختیار گذاشتن کالای اولیه مثل کالای خام یا فراوری شده
3- یارانه با توجه به چگونگی پرداخت:
یارانه مستقیم: پرداخت کننده یارانه، کمک نقدی یا غیر نقدی خود را طور مستقیم در اختیار تولید کننده یا مصرف کننده قرار می دهد.
يارانه مستقيم مقدار هزينه هايی است که دولت برای حفظ منافع اقشار جامعه بدون واسته برای خريد کالا یا خدمات می پردازد. يارانه های مستقيم هم به يارانه های توليدی، توزیعی و مصرفی طبقه بندی می شوند.
پرداخت یارانه مستقیم به یارانه بگیران اصلی بسیار کم هزینه تر از زمانی است که پرداخت یارانه غیر مستقیم به دست یارانه بگیران اصلی می رسد.
یارانه غیر مستقیم: پرداخت کننده یارانه، کمک نقدی یا غیر نقدی خود را طور غیر مستقیم در اختیار تولید کننده یا مصرف کننده قرار می دهد. در پرداخت يارانه بطور غير مستقيم، پرداخت کننده یارانه، کمک می کند تا موسسات و شرکت ها، کالا و خدمات عمومی خود را با قيمتی کمتر از هزينه تمام شده به مصرف کنندگان عرضه می نمايند.
4- با توجه به سطح عملگرد:
يارانه باز: یارنه ای است كه به عموم ملت تعلق می گیرد. مثل یارانه نان
يارانه بسته: پرداختی است كه به افراد یا گروه و بخش های خاص تعلق می گیرد. مثل یارانه کاغد که فقط به صاحبان روزنامه ها تعلق می گیرد.
5- براساس اهداف: يارانه ها به صورت اقتصادي، توسعه يي، اجتماعي، سياسي، نظامی، دینی يا فرهنگي تقسیم می شود.
6-براساس بخش اقتصادی: براين اساس يارانه ها به صورت مصرفي، توليدي، توزيعي، صادراتي، وارداتی و... دسته بندي مي شود.

انواع کمک بلاعوض در اقتصاد ايران:
بعضی از یارانه های بسته در اقتصاد عبارتند از:
کمک بلاعوض دولت به شركت هاي دولتي و غير دولتي، و صندوق های رفاح و قرض الحسنه (شهرداري ها، كميته امداد و...)
جبران بخشي از زيان پرداختي به شركت هاي دولتي،
وام هاي بلاعوض جهت ايجاد اشتغال،
پرداخت هاي مستقيم به كشاورزان(طرح شهيد رجايي، بخشي از كمك هاي فني و اعتباريو...)
كمك دولت براي كاهش هزينه تامين منابع مالي بنگاه ها و افراد (بخشي از كارمزد تسهيلات بانکی و...)
معافيت هاي مالياتي
پرداخت دولت جهت كاهش هزينه هاي توليد (پرداخت به نهاده ها نظير کودشيميايي، سم و بذر و سوخت)
پرداخت بابت مابه التفاوت نرخ ارز جهت واردات كالاها و خدماتپرداخت بابت مابه التفاوت قيمت خريد و فروش (بليط مترو و اتوبوس های شهری)
جايزه صادراتی به صادرکنندگان يارانه پنهان بدليل قيمت گذاري پايين تر از قيمتهاي واقعي در اقتصاد داخلي (قيمت آب، برق، و...)
در پرداخت کمک های بلاعوض، قصد دولت كمك به بخش هاي ياد شده است.

روش پرداخت یارانه در حال حاضر:
در حال حاضر یارانه مستقیما به صورت نقدی یا غیر نقدی به تولید کننده پرداخت می شود. نتیجه آن پرداخت غیر مستقیم و غیر نقدی یارانه به مصرف کننده گان است تا بعضی از کالاها(ی اساسی) به صورت ارزان به دست مصرف کننده گان برسد.
از زمانی که اولین مرحله کالا برگ[2] (کوپن)در سطح کشور توضیح شد. دولت به طور کسترده به تولیدکننده گان و تجار وارد کننده یارانه پرداخت کرده است تا آن ها اجناس ارزان در اختیار مصرف کننده گان قرار دهند.
به نظر می رسد که در پرداخت یارانه به بخش تولید، هزینه جانبی یارانه بیشتر از یارانه یی است که به دست مصرف کننده واقعی می رسد.

معایب پرداخت یارانه به بخش تولید:
يارانه توليدی به هر نوع مداخله دولت در اقتصاد که منجر به کاهش هزينه های توليد برای توليد کننده و يا افزايش قيمت دريافتی توسط توليد کننده گردد اطلاق می شود. کمک های دولت به صنايع و کشاورزان از اين دسته است.
پرداخت يارانه به تولید کننده ها جهت ارایه کالای ارزان به بازار، باعث غير واقعي شدن قيمت اجناس می شود. در بیشتر مواقع باعث دو نرخی شدن قیمت یک کالا می شود. به همین جهت پرداخت یارانه به بخشی از صنعت تولید، منجر به اختلال در سرمايه گذاري ها در بخش تولید می شود. بعضی از معایب دیگر:
- گسترش نظام اداری.
- ورود تشکيلات دولت به فعاليت های تصدی گری.
- پرداخت یارانه به بخش تولید، فاصله طبقاتی را کسترش داده و پراکنش فقر را بيش از پیش گسترش می دهد.
- افزايش چشمگير فاصله بين قيمت کالاهای يارانه دار با قيمت های واقعی
- فشار بيشتر بر منابع عمومی بودجه دولت با توجه به افزایش جانبی برای تامين و توزیع يارانه ها.
- برخورداری بيشتر بخش تولید از يارانه ها، بويژه يارانه انرژی سوخت، آب و برق و...
- فراهم شدن زمينه فسادهای اقتصادی بويژه قاچاق کالاهای يارانه ای.
- معلوم نشدن قیمت حقیقی کالا، به علت پایین بودن قیمت خدمات، باعث به هدر رفتن منابع کمياب (انرژی، آب و...) و غيره توسط مصرف کننده گان می شود،
موارد فوق از نمونه معایب هایی از نظام پرداخت يارانه به بخش تولید است که مشکل آفرین بوده و دولت مجبور است که هزینه های جانبی بیشتری را متحمل شود. برای خارج شدن دولت از پرداخت هایی که وصول به هدف را تامین نمی نماید، باید دنبال راه حل مناسبی جهت اصلاح باشد. به دليل گذشت زمان و گسترش ابعاد مسئله چنين اصلاحی را بسيار پيچيده و تصميم گيری برای دولت مردان بسيار مشکل، اما ضروری است.

روش پرداخت یارانه اصولی:
دولت برای حمایت از قشر کم درآمد ملت خود مجبور به پرداخت یارانه است. این حمایت می تواند نقدی یا غیر نقدی، مستقیم یا غیر مستقیم به گروه هدف باشد.
دو دیدگاه عمده در بین جامعه در مورد پرداخت یارانه وجود دارد. یارانه به مصرف کننده، یارانه به تولید کننده.
دیدگاهی که حامیان زیاد پیدا کرده پرداخت یارانه مستقیم و نقدی به گروه هدف است. بهترین راه حل در پرداخت یارانه، این است که یارانه هر گروه هدف را مستقیما به خود آن گروه هدف پرداخت نمود، یارانه بخش تولید را به بخش تولید، یارانه بخش توزیع را به بخش توزیع، یارانه بخش مصرف به بخش مصرف. نتیجه مستقیم این روش توانمند شدن گروه هدف در جامعه است. تنظیم بازار به صورت اصولی زمانی است که قیمت تمام شده کالا یا خدمات به جامعه ارائه گردد و ملت هم توان تهیه را داشته باشد.

محاسن پرداخت یارانه نقدی به بخش مصرف:
حمایت مستقیم دولت از مصرف کننده باعث می شود تا مصرف کننده از هر کالایی فقط به مقدار نیاز تهیه نماید.
یارانه به گروه هدف «بی درآمدان و کم درآمدان»، باعث کم شدن بعضی از جرایم مثل دزدی هایی که مربوط به هزینه امرار معاش افراد می شود. همچنین بیماری هایی که مربوط به سوء تغذیه است، کاهش می یابد.
- استفاده بخش تولید از یارانه ها به عنوان مصرف کننده.
- بالا رفتن قدرت خرید مصرف کننده گان برای خرید از بخش تولید
- معلوم شدن قيمت های واقعی کالا و خدمات
- از بین رفتن زمينه فسادهای اقتصادی بويژه قاچاق کالاهای يارانه ای.
- رقابتی شدن محصولات توليدی در بازارهای داخلی و جهانی.
يارانه نقدي رفاح عمومی گروه هی هدف را افزايش مي‌دهد، زيرا حق انتخاب کالا یا خدماتی كه مطلوبيت بيشتر را ايجاد مي كند، به فرد مي‌دهد.

هدفمند شدن توزيع يارانه‌ها:
يارانه هدفمند: يارانه هدفمند یعنی پرداخت یارانه برای تحقق هدف مشخص، در زمان و مکان مشخص با اعتبار مشخص با بهترین راه حل. با جواب دادن به سوال هایی مثل:
1- گروه هدف کیست؟
2- توان مالی گروه هدف چقدر است؟
3- وضعیت فعلی گروه چکونه است؟
4- وضعیت ایدآل برای گروه هدف، چگونه وضعیتی است؟
5- مدت پرداخت چقدر است؟
6- در چه مکان هایی پرداخت می گردد؟
7- مبلغ یارانه مناسب چقدر است؟
8- نتیجه پرداخت یارانه جه خواهد بود؟
9- چه تاثیری بر دیگر بخش ها خواهد گذاشت؟
10- چه تاثیری در زندگی گروه هدف می گذارد؟
11- بهترین راه حل(مناسب) پرداخت یارانه کدام است؟
12- مسوولیت پرداخت با چه نهادی است؟
13- ...؟
اول باید گروه‌هاي هدف را شناسایی کرد و با توجه به گروه هدف، یارانه مناسب را در اختیارش قرار داد.
در مقابل یارانه هدفمند، یارانه بی هدف قرار دارد که در آن فقط یارانه پرداخت می شود، بدون شناسایی گروه هدف، بدون در نظر گرفتن راه حل مناسب، بدون جواب به سوالات فوق.
پرداخت يارانه به بخش‌هاي توليد و مصرف باید هدفمند باشد. دولت در چارچوب پرداخت‌هاي یارانه ای خود کاملا اهداف را آشکار بیان کرده و در پی تحقق آن به صورت مستمر، کوشا باشد. اهدافی مانند: پيشبرد رشد و توسعه اقتصادي پايدار، كاهش فاصله طبقاتي، افزایش توان مالی قشر بی درآمدن و کم درآمد، توزيع عادلانه‌تر درآمدهای ملی، ايجاد تعادل اقتصادي – اجتماعي در سطح جامعه و...
اولين هدف از پرداخت يارانه، حمايت از گروه های آسيب پذير جامعه است. از اين رو، توزيع عادلانه يارانه ها ایجاب می کند که پرداخت ها موجب از بین رفتن ریشه یی آسیب ها گردد.
يارانه‌هاي پرداختي به بخش توليد به منظور تقويت بنيه توليد ملي و افزايش توان رقابت در بازارهاي درون و برون مرزي باید باشد.
در اقتصاد ايران چندين دهه است كه پرداخت يارانه در قالب بودجه‌هاي سنواتي تداوم دارد، و بخشي از منابع درآمدهاي ملی و عمومي را جذب مي‌كند.
بعضی از کارشناسان اقتصادی و اجتماعی متعقد هستند که عدالت اجتماعی باعث کاهش کارایی می شود. و دولت ها باید از میان افزایش کارایی و عدالت، یکی را انتخاب نمایند. اگر عدالت را برگزیند، کارایی کاهش می یابد(فدا کردن کارایی) و اگر کارایی را برگزیند، عدالت کاهش می یابد(فدا کردن عدالت). پس براي دولت ها مسئله مهم انتخاب بين دستيابي به كارايي حداكثر یا عدالت اجتماعی است که يکی را انتخاب نمايند.
نظر سومی هم می گوید: با تلفیقی از آن دو یارانه پرداخت گردد. اسم این نوع یارانه را می توان:«یارانه تقویت» گذاشت. نظریه تقویت به سه قسمت تقسیم می شود:
1- عدالت هدف اصلی و کارایی هدف فرعی.
2- کارایی هدف اصلی و عدالت هدف فرعی.
3- هر دو هدف اصلی(عدالت و کارایی) با این توضیح که هر دو مثل دو کفه ترازو هستند اگر طرفی را تقویت کنیم، طرف دیگر هم تقویت می شود. یعنی تقویت عدالت، موجب تقویت کارایی، و تقویت کارایی در میان گروه هدف، موجب تقویت عدالت اجتماعی می شود.
برای دولت ها کاملا آشکار است که بي عدالتي هر چه شديد تر شود، فقر و مشکلات اجتماعي گسترش بيشتري مي يابند. مخصوصا برای دولت هایی که بنیان آن ها برای اجرای عدالت است.

نتیجه گیری:
دولت برای بالا بردن سطح زندگی ملت خود، مبلغی را در بودجه سالانه پیش بینی و به تصویب می رساند تا کالا و خدمات ارزانتر از قیمت تمام شده به دست گروه هدف برسد. دولت باید نظارت کامل نماید تا اهداف مورد نظر برآورده شود.
بهترین راه حل در پرداخت یارانه این است که یارانه هر «گروه هدف» را مستقیما به خود آن «گروه هدف» پرداخت نمود، یارانه بخش تولید را به بخش تولید، یارانه بخش توزیع را به بخش توزیع، یارانه بخش مصرف را به بخش مصرف.
برای جلوگيري از فشار تورم به قشر بی درآمد و کم درآمد، استفاده از سياست هاي حمايتي برنامه مناسبی است. رفتار نادرست اقتصاد فعلی اصلاح نخواهد شد، مگر روش های پرداخت یارانه اصلاح گردد. با اصلاح نشدن روش های فعلی، دولت محكوم به افزايش روز افزون ميزان يارانه ها در سبد بودجه كشور است و اين از توان اقتصاد ملي ايران خارج است.
راه حل مناسب در نظام جمهوری اسلامی، طراحي و اتخاذ مجموعه سياست هايي باید باشد كه هم عدالت نسبي افزایش دهد، و هم افزایش كارايي را به دنبال داشته باشد. اساس برنامه هدفمند سازی يارانه ها باید هم زمان در جهت کاهش فقر و افزایش کارایی باشد.
والسلام
محمد ابراهیم پاکروان
شروع 22/8/87
پایان 23/10/87

ضمیمه 1
منبع: خبرگزاري موج - ثمانه اكوان
Subsidy يا يارانه در فرهنگ لغت oxford اينگونه معني شده است: مقدار منابعي كه از محل بودجه عمومي به صنايع و يا بازرگاني پرداخت (كمك) مي شود تا مبلغ خدمات و يا كالايشان را در سطح پايين نگه دارند.
در فرهنگ لغت كمبريج نيز د رمورد معناي اين كلمه آمده است : مبلغي كه به عنوان قسمتي از مبلغ تمام شده كالا از طرف دولت يا ساير ارگانها به توليدكنندگان براي حمايت و تشويق انان پرداخت مي شود .
در عين حال در سايت dictionary.com و فرهنگ لغت Americanheritage نيز در معناي اين لغت امده است : يارانه پول يا مساعده ايست كه توسط دولت براي حمايت از يك موسسه يا بنگاه اقتصادي و توليد كنندگان به اشخاص يا گروه هايي پرداخت مي شود تا جلب عموم مردم را به محصولات انان در پي داشته باشد .
در سايت اقتصادي money glossary.com نيز در تعريف يارانه آمده است : كمك مستقيم مالي دولت كه به صنايع و يا افراد يك كشور پرداخت مي شود.
سايت اينترنتي سازمان بانك جهاني: سود اقتصادي كه معمولا دولت ها به توليد كنندگان كالا براي تقويت بازار رقابتي كشورها پرداخت مي كنند و اين يارانه ها ممكن است مستقيم يا غير مستقيم باشد همچنين يارانه ها به دو نوع يارانه هاي صادراتي و يارانه هاي داخلي كشورها تقسيم مي شوند. يارانه هاي صادراتي مساعده هاي قابل تفويذ در نزد شركت هايي است كه دولت به شرط صادرات محصولاتشان اين يارانه ها را در اختيار اين شركت ها قرار مي دهد . يارانه هاي داخلي كشور ها نيز مساعداتي است كه به صورت غير مستقيم به مردم پرداخت مي شود
سايت تخصصي اقتصادي فرهنگ لغات اقتصادي نيز در تعريف يارانه آورده است: يارانه پرداخت منابع مالي از طرف دولت به افراد يا موسسات اقتصادي و بازرگاني بدون هيچ چشمداشتي براي بازگرداندن اين منابع مالي است.
در اين سايت اضافه شده است : بهترين راه براي انديشيدن به معناي يارانه در نظر گرفتن معني منفي ماليات است يعني در ماليات مردم به دولت پولي را مي پردازند و در يارانه دولت به مردم اين مبلغ را مي پردازد.
در مقاله اي كه در اين سايت تخصصي راجع به يارانه ها در نقاط مختلف دنيا نوشته شده، آمده است: دولت ها براي دلايل بسياري يارانه ها را پرداخت كرده و حتي در كشورهاي توسعه يافته به تمديد و بالا بردن ميزان اين يارانه ها مي پردازد و اين يارانه ها معمولا به دانش آموزان و دانشجويان، كارگران بي كار شده، فقرا، كشاورزان و موسسات بازرگاني براي از از ميدان به در كردن كالاهاي رقيب خارجي پرداخت مي شود .
پروفسور J. Peter Neary استاد دانشكده اقتصاد دانشگاه دوبلين در مقاله اي با عنوان:«عدم تقارن در باب هاي سوبسيدي كشورها؛ دولتمردان بايد به برندگان كمك كنند يا بازندگان؟» به بيان معني يارانه در كشورهاي مختلف پرداخته و مي گويد: زمانيكه كارخانجات و توليد كنندگان داخلي و خارجي قيمت هاي متفاوتي را در بازار دارند يارانه ها بنيان نهاده مي شوند و اين كار براي به حد مطلوب رساندن و كاهش دادن قيمت ها است. وي در ادامه تصريح مي كند: وقتي ميزان يارانه ها بايد بالا برود كه ميزان قيمت كالاهاي توليدي بالاتر از سطح بين المللي باشد.
دكتر سبحاني، استاد اقتصاد دانشگاه و رييس كميسيون برنامه و بودجه مجلس در تعريف اقتصاد دانان ايران از يارانه ها مي گويد: يارانه ما به التفاوتي است كه بين قيمت تمام شده و قيمت فروش وجود دارد كه اين يارانه از طرف دولت يا به مصرف كننده تعلق مي گيرد يا به توليد كننده.
دكتر خوش چهره استاد دانشگاه تهران و نايب رييس دوم كميسيون اقتصادي مجلس نيز در تعريف خود از يارانه مي گويد: يارانه پرداخت هاي مستقيم و غير مستقيمي است كه مي تواند به افراد حقيقي و حقوقي به منظور حمايت از آن ها تحت عنوان ايجاد شرايط رقابتي يا تحت عنوان حمايت از آسيب هاي اقتصادي و اجتماعي مطرح شود و اين شروط مي تواند به نهاده هاي توليد براي كاهش هزينه ها تعلق گيرد مثل آب و برق و انرژي و حامل هاي آن يا در بخش كشاورزي مثل كود، بذر يا غيره باشد يا مي تواند به منظور امنيت غذايي براي گروه هاي كم درآمد باشد مثل يارانه هاي گوشت، نان و پنير و غيره و يا ترغيب و اجرا كردن يك سياست مثلا تشويق حمل و نقل و استفاده از وسايل حمل و نقل عمومي كه آثار گسترده اجتماعي را نيز به همراه دارد كه امروزه كشور ها براي جلوگيري از اختلالات محيط زيست انجام مي دهند.
دكتر مير محمدي از اعضاي كميسيون برنامه و بودجه مجلس يارانه را اين گونه معرفي مي كند: بحث يارانه ها در چند جا مورد توجه قرار مي گيرد. يك جا حمايت از توليد كنندگان است كه كار مطلوبي است مثلا در يارانه به نهاده هاي كشاورزي كه باعث مي شود از بخش توليد كشاورزي حمايت شود و در ضمن قيمت آنرا در صحنه رقابت هاي داخلي و خارجي قابل رقابت مي كند و همچنين در صحنه مصرف داخلي براي طبقات كم درآمد مواد غذايي و كشاورزي ارزان قيمت تهيه مي كند چون از نظر نيازهاي ويتامين ها و پروتئين ها و مواد لازم براي رشد بايد در اختيار عموم قرار گيرد مثلا همين شير كه يارانه ايست و در مدارس سراسر كشور پخش مي شود.
ضمیمه2
در خبرگزاري موج - ثمانه اكوان
اين روزها صحبت از يارانه بسيار است . مجلس در تصويب قوانين به هدفمند نشدن يارانه ها اشاره و به دولت انتقاد مي كند و از طرف ديگر رييس جمهور درسال پاياني رياست خود به جمع خبرنگاران مي آيد و درباره هر مسئله اقتصادي كه از او سوال مي شود مي گويد متاسفانه ما بايد يارانه ها را هدفمند مي كرديم كه نتوانستيم و گويي علت تمام مشكلات همين هدفمند نشدن يارانه هاست
بارها و بارها در برنامه چهارم تصريح شده كه يارانه ها بايد هدفمند شده و كم كم يارانه بنزين از سيستم اقتصادي كشور برچيده شود . سراسر توصيه بانك جهاني نيز سرشار از كلمات و نكاتي است كه مستقيم به يارانه انرژي و كل سيستم يارانه هاي كشور باز مي گردد .
اما در نهايت چه مي شود ؟ عده اي با استناد به سند بانك جهاني و اعتقاد به معجزه آسا بودن توصيه هاي آن دائم بر طبل حذف يارانه ها مي كوبند و برخي ديگر با اشاره به تجربه كشورهايي كه از راه عمل به اين دستورات به ناكجا آباد رسيده اند دائم فرياد مي زنند كه يارانه يعني چه ؟ چرا يارانه ها در كشور ما نبايد وجود داشته باشند ؟ تا چه حد بايد راه ترقي اقتصادي ايران از راه هاي كشورهاي توسعه يافته به دور باشد.

[1] - مراجعه به ضمیمه1

[2]- تعریف کالابرگ: زمانی که کالایی برای افراد جامعه دارای اهمیت زیاد است اما در بازار مقدار آن کم می باشد، برای این که کالای موجود در دسترس تمام ملت قرار گیرد، اقدام به سهمیه بندی می شود، تا همه مردم با ارایه آن به کالای مورد نظر، با قیمت ثابت تعیین شده، دسترسی داشته باشند.
تعریف بن: زمانی که موسسه یا بنگاه تولیدی بخواهد فقط از کارکان خود حمایت کند وسیله ای را به آنان می دهد که کالایی را که در بازار مقدار آن کم یا گران است،