روان اجتماعی مردم ایران
« خصوصیات اخلاقی، فکری و رفتاری ما ایرانی ها»
دکتر سید جعفر مرعشی
تصویری روزآمد از آسیب های فرهنگ ایرانیان
• پیش داوری
اکثر پیش داوری ها منفی است
اگر برخی اوقات مثبت هم باشد، این مساله مخرب است و آثار منفی دارد.
• دگماتیسم
نوعی جزم و جمود در مارسوخ کرده است.
معنای این نگرش این است که باور ما ضمیمه دارد.
« الف ب است و محال است الف ب نباشد.»
به صدق گریز ناپذیر معتقدیم.
• خرافه پرستی
هم در بافت دینی ما و هم در بافت سکولار ما خرافه پرستی نهفته است.
به عقایدی باور داریم که هیچ گونه شاهد و دلیلی برای آن وجود ندارد.
• بها دادن به ارزش داوری دیگران نسبت به خود
برای ما مهم است که بدانیم دیگران نسبت به ما چه نظری دارند.
به ندرت به نظرات خودمان درباره عملکردمان توجه داریم.
همیشه تراژدی را در خودمان قرار نمی دهیم بلکه در دیگران مستقر می کنیم.
• همرنگی با جماعت
برای ما اهمیت دارد که خودمان را موافق دیگران نشان دهیم و تظاهر کنیم و در هیچ راهی تنها نمانیم.
• تلقین پذیری
همواره در برابر سخن دیگران این را نمی پرسیم که بدیل سخن شما کدام است؟
• القاء پذیری
یک رای آنقدر تکرار می شود که تکرار جای دلیل را می گیرد.
این روش در پروپاگاندا و آوازه گری کاربردی فراوان دارد.
• تقلید
مراد تقلید به کار رفته در فقه نیست.
بلکه به معنای روان شناختی است. یعنی آگاهانه یا غیر آگاهانه نوع پوشاک، خوراک، مسکن،عزا، عروسی و... را تحت الگوی یک شخص قرار می دهیم
مانند تو می شوم.
• تعبد
سخن فردی را پذیرفتن، به دلیل اینکه آن فرد می گوید.
« الف ب است » چون که x یا y گفته است و اصلا استدلال نمی آوریم.
عوامل شش گانه :
بها دادن به ارزش داوری دیگران، همرنگی با جماعت، تلقین پذیری، القا پذیری، تقلید و تعبد
به معنای
زندگی اصیل نداریم
زندگی بر اساس فهم و تشخیص خود
زندگی اصیل، بر دو پایه متکی است :
1- تعقل در مسایل نظری
2- وجدان اخلاقی در مسائل عملی
ادامه آسیب های فرهنگ ایرانیان
• شخصیت پرستی و کیش شخصیت
شخصی خودش را به ما عرضه می کند و ما اورا به دست خودمان بزرگ و فربه می کنیم.
هیچ شخصی تبدیل به کیش نمی شود، مگر اینکه مخاطب داشته باشد و مخاطبان او را بزرگ کنند.
• تعصب
سفت چسبیدن به آنچه داریم و نگاه نکردن به چیزهای زیادی که نداریم.
نسبت به آنچه که داریم شیفته می شویم
اینجا است که خودی و غیر خودی، خویش و بیگانه بروز می کند.
• اعتقاد به برگزیدگی
فکر می کنیم با توجه به تمامی اشکالات و ایرادها ما نابود نمی شویم
معتقدیم که بالاخره تمام اشکالات درست می شود.
برای خود یک وضع خاص و استثنایی متصور می شویم
همواره گول « هماهنگی پیش بنیاد» را می خوریم.
« دستی از غیب برون آید و کاری بکند»
• تجربه نگرفتن از گذشته
فراموش می کنیم رخدادها را و همواره ضربه می خوریم از ناحیه کسانی که در گذشته به ما ضربه زده اند.
ازلحاظ عاطفی برخی اتفاقات را فراموش نمی کنیم و کینه جو می شویم.
اما از لحاظ ذهنی اینکه در تاریخ چه اتفاقی افتاده و چه آثاری را داشته به راحتی از یاد می بریم.
• جدی نگرفتن زندگی
در عین شوخ طبعی باید زندگی را جدی گرفت
البته کسانی زندگی را جدی می گیرند که به مساله باور دارند، یعنی معتقدند از قواعد حاکم بر نظام هستی مستثنی و جدا نیستند.
دیگر اینکه کسی که احساس نسبت به سنجش را دارد، مسائل را اهم و مهم می کند و یا به عبارتی دفع افسد به فاسد می کند.
باید بدانیم که در کجا انعطاف داشته باشیم ودر کجا نداشته باشیم.
• نگرش نادرست به کسب و کار
فقط برای کسب درآمد، کار می کنیم.
اگر از ناحیه بیکاری بشود درآمد کسب کرد، حتما این کار را خواهیم کرد
عاشق چشم و ابروی کار نیستیم، بلکه اصل در نزد ما کسب درآمد است.
ما که به رجال سیاسی انتقاد می کنیم که چرا هر کدام کاری بر عهده دارند که نمی توانند انجام دهند، خود همچون آنان هستیم.
ما باید اولا کاری را انجام دهیم که از عهده آن برآییم و ثانیا آن را به بهترین وجه انجام دهیم.
نگاه ما به شغل و کار نباید به عنوان « شر اجتناب ناپذیر » باشد
• عدم اعتقاد به ریاضت
قائل به ریاضت نیستیم.
ریاضت به این معنا که قبول کنیم نمی توان در زندگی همه چیز را با هم داشت
همه محاسن قابل جمع نیستند. باید همه چیز را فدا کنیم تا چیزی را بدست آوریم.
• مصرف زدگی مفرط و تجمل پرستی
برخی معتقدند که مردم ایران اصلا فقیر هستند، پس چگونه مصرف زده اند؟
کدام از ما حاضر است برای آرمان های اخلاقی خودمان، قوم و یا شهروندان جهانی به قدر ضرورت اکتفا کند؟
حاضریم عزت نفس خود را از دست بدهیم، اما فلان پرده یا مبلمان در منزل ما باشد.
• عدم تشخیص خوشایند و مصلحت
قدرت تشخیص میان خوشایند یا منافع کوتاه مدت و مصلحت یا منافع بلند مدت را نداریم
ما همیشه باید به عنوان یک خود یا یک شهروند به منافع بلند مدت توجه داشته باشیم.
چه فرقی میان ما و آن طفل است که یک شکلات به او می دهی و انگشتری را از او می گیری.
• زبان پریشی
در واقع ما در حوزه زبان و کلام دو مشکل داریم.
اول، زیاده گویی است و ملتی هستیم که آسان ترین کار برایمان حرف زدن است.
دوم، اینکه حرف خود را نمی فهمیم و زبان پریش هستیم. سخنان ما پشتوانه ندارد و فقط الفاظ را کنار هم می گذاریم.
• ظاهر گرایی
به جای اینکه به پیام یا ارزشی که پشت یک کار نهفته است بنگریم فقط و فقط به ظاهر آن نگاه می کنیم. ظاهربینی ما را آماده ظاهر فریبی می کند و اخلاق، عرفان و روان شناسی فدای ظاهر می شوند.
« خصوصیات اخلاقی، فکری و رفتاری ما ایرانی ها»
دکتر سید جعفر مرعشی
تصویری روزآمد از آسیب های فرهنگ ایرانیان
• پیش داوری
اکثر پیش داوری ها منفی است
اگر برخی اوقات مثبت هم باشد، این مساله مخرب است و آثار منفی دارد.
• دگماتیسم
نوعی جزم و جمود در مارسوخ کرده است.
معنای این نگرش این است که باور ما ضمیمه دارد.
« الف ب است و محال است الف ب نباشد.»
به صدق گریز ناپذیر معتقدیم.
• خرافه پرستی
هم در بافت دینی ما و هم در بافت سکولار ما خرافه پرستی نهفته است.
به عقایدی باور داریم که هیچ گونه شاهد و دلیلی برای آن وجود ندارد.
• بها دادن به ارزش داوری دیگران نسبت به خود
برای ما مهم است که بدانیم دیگران نسبت به ما چه نظری دارند.
به ندرت به نظرات خودمان درباره عملکردمان توجه داریم.
همیشه تراژدی را در خودمان قرار نمی دهیم بلکه در دیگران مستقر می کنیم.
• همرنگی با جماعت
برای ما اهمیت دارد که خودمان را موافق دیگران نشان دهیم و تظاهر کنیم و در هیچ راهی تنها نمانیم.
• تلقین پذیری
همواره در برابر سخن دیگران این را نمی پرسیم که بدیل سخن شما کدام است؟
• القاء پذیری
یک رای آنقدر تکرار می شود که تکرار جای دلیل را می گیرد.
این روش در پروپاگاندا و آوازه گری کاربردی فراوان دارد.
• تقلید
مراد تقلید به کار رفته در فقه نیست.
بلکه به معنای روان شناختی است. یعنی آگاهانه یا غیر آگاهانه نوع پوشاک، خوراک، مسکن،عزا، عروسی و... را تحت الگوی یک شخص قرار می دهیم
مانند تو می شوم.
• تعبد
سخن فردی را پذیرفتن، به دلیل اینکه آن فرد می گوید.
« الف ب است » چون که x یا y گفته است و اصلا استدلال نمی آوریم.
عوامل شش گانه :
بها دادن به ارزش داوری دیگران، همرنگی با جماعت، تلقین پذیری، القا پذیری، تقلید و تعبد
به معنای
زندگی اصیل نداریم
زندگی بر اساس فهم و تشخیص خود
زندگی اصیل، بر دو پایه متکی است :
1- تعقل در مسایل نظری
2- وجدان اخلاقی در مسائل عملی
ادامه آسیب های فرهنگ ایرانیان
• شخصیت پرستی و کیش شخصیت
شخصی خودش را به ما عرضه می کند و ما اورا به دست خودمان بزرگ و فربه می کنیم.
هیچ شخصی تبدیل به کیش نمی شود، مگر اینکه مخاطب داشته باشد و مخاطبان او را بزرگ کنند.
• تعصب
سفت چسبیدن به آنچه داریم و نگاه نکردن به چیزهای زیادی که نداریم.
نسبت به آنچه که داریم شیفته می شویم
اینجا است که خودی و غیر خودی، خویش و بیگانه بروز می کند.
• اعتقاد به برگزیدگی
فکر می کنیم با توجه به تمامی اشکالات و ایرادها ما نابود نمی شویم
معتقدیم که بالاخره تمام اشکالات درست می شود.
برای خود یک وضع خاص و استثنایی متصور می شویم
همواره گول « هماهنگی پیش بنیاد» را می خوریم.
« دستی از غیب برون آید و کاری بکند»
• تجربه نگرفتن از گذشته
فراموش می کنیم رخدادها را و همواره ضربه می خوریم از ناحیه کسانی که در گذشته به ما ضربه زده اند.
ازلحاظ عاطفی برخی اتفاقات را فراموش نمی کنیم و کینه جو می شویم.
اما از لحاظ ذهنی اینکه در تاریخ چه اتفاقی افتاده و چه آثاری را داشته به راحتی از یاد می بریم.
• جدی نگرفتن زندگی
در عین شوخ طبعی باید زندگی را جدی گرفت
البته کسانی زندگی را جدی می گیرند که به مساله باور دارند، یعنی معتقدند از قواعد حاکم بر نظام هستی مستثنی و جدا نیستند.
دیگر اینکه کسی که احساس نسبت به سنجش را دارد، مسائل را اهم و مهم می کند و یا به عبارتی دفع افسد به فاسد می کند.
باید بدانیم که در کجا انعطاف داشته باشیم ودر کجا نداشته باشیم.
• نگرش نادرست به کسب و کار
فقط برای کسب درآمد، کار می کنیم.
اگر از ناحیه بیکاری بشود درآمد کسب کرد، حتما این کار را خواهیم کرد
عاشق چشم و ابروی کار نیستیم، بلکه اصل در نزد ما کسب درآمد است.
ما که به رجال سیاسی انتقاد می کنیم که چرا هر کدام کاری بر عهده دارند که نمی توانند انجام دهند، خود همچون آنان هستیم.
ما باید اولا کاری را انجام دهیم که از عهده آن برآییم و ثانیا آن را به بهترین وجه انجام دهیم.
نگاه ما به شغل و کار نباید به عنوان « شر اجتناب ناپذیر » باشد
• عدم اعتقاد به ریاضت
قائل به ریاضت نیستیم.
ریاضت به این معنا که قبول کنیم نمی توان در زندگی همه چیز را با هم داشت
همه محاسن قابل جمع نیستند. باید همه چیز را فدا کنیم تا چیزی را بدست آوریم.
• مصرف زدگی مفرط و تجمل پرستی
برخی معتقدند که مردم ایران اصلا فقیر هستند، پس چگونه مصرف زده اند؟
کدام از ما حاضر است برای آرمان های اخلاقی خودمان، قوم و یا شهروندان جهانی به قدر ضرورت اکتفا کند؟
حاضریم عزت نفس خود را از دست بدهیم، اما فلان پرده یا مبلمان در منزل ما باشد.
• عدم تشخیص خوشایند و مصلحت
قدرت تشخیص میان خوشایند یا منافع کوتاه مدت و مصلحت یا منافع بلند مدت را نداریم
ما همیشه باید به عنوان یک خود یا یک شهروند به منافع بلند مدت توجه داشته باشیم.
چه فرقی میان ما و آن طفل است که یک شکلات به او می دهی و انگشتری را از او می گیری.
• زبان پریشی
در واقع ما در حوزه زبان و کلام دو مشکل داریم.
اول، زیاده گویی است و ملتی هستیم که آسان ترین کار برایمان حرف زدن است.
دوم، اینکه حرف خود را نمی فهمیم و زبان پریش هستیم. سخنان ما پشتوانه ندارد و فقط الفاظ را کنار هم می گذاریم.
• ظاهر گرایی
به جای اینکه به پیام یا ارزشی که پشت یک کار نهفته است بنگریم فقط و فقط به ظاهر آن نگاه می کنیم. ظاهربینی ما را آماده ظاهر فریبی می کند و اخلاق، عرفان و روان شناسی فدای ظاهر می شوند.
