يكي از مهترين كاربردهاي فناوري اطلاعات، فراهم كردن بستر لازم جهت اراية مناسب و موثر خدمات بخش دولتي است. به همين منظور، فعاليتهاي زيادي در اغلب كشورها براي توسعة دولت الكترونيك صورت پذيرفته است. در ميان كشورهاي جهان، كشور مالزي به عنوان يك كشور پيشرو در اين زمينه شناخته ميشود و تحقق و توسعة دولت الكترونيك در چارچوب چشمانداز 2020 اين كشور از اولويت بالايي برخوردار است. در اين گزارش چشم انداز دولت الكترونيكي كشور مالزي به طور اجمالي بررسي شده است.
تعاريف و كليات
هدف اصلي دولت الكترونيك، اراية خدمات مؤثر و كارآمد به شهروندان است، بهگونهاي كه دولت، هرچه بيشتر و بهتر پاسخگوي نيازهاي شهروندان باشد. اتوماسيون ادارات با رايانهايكردن خدمات، تا حد زيادي تحقق يافته است، اما هدف دولت الكترونيك فراتر از رايانهايكردن دولت است. فقط استفاده از رايانه، بدون تغيير در ساختار و روشهاي موجود، اهداف دولت الكترونيك را تحقق نميبخشد. اين كار درواقع هزينهها و ديوانسالاري را افزايش ميدهد، بدون آنكه در روشهاي تصميمگيري يا كيفيت خدمات تغييري ايجاد شود.
براي تحقق موفقيتآميز دولت الكترونيك، بايد نحوة عملكرد دولت بهطور اساسي تغيير كند و مسؤوليتهاي جديدي براي كارمندان دولت، صاحبان مشاغل و شهروندان ايجاد شود. بديهي است كه براي تعامل بين اجزاي مختلف، همه طرفهاي درگير بايد با فناوريجديد آشنا شوند و مهارتهاي جديدي بياموزند. براي تحقق دولت الكترونيك به يك برنامه توسعهاي و اجرايي نياز است كه تمام جوانب دولت را در نظر بگيرد.
براي تحقق موفقيتآميز دولت الكترونيك، بايد نحوة عملكرد دولت بهطور اساسي تغيير كند و مسؤوليتهاي جديدي براي كارمندان دولت، صاحبان مشاغل و شهروندان ايجاد شود. بديهي است كه براي تعامل بين اجزاي مختلف، همه طرفهاي درگير بايد با فناوريجديد آشنا شوند و مهارتهاي جديدي بياموزند. براي تحقق دولت الكترونيك به يك برنامه توسعهاي و اجرايي نياز است كه تمام جوانب دولت را در نظر بگيرد.
اهداف اجرا و توسعه دولت الكترونيكي
يكي از اهداف دولت الكترونيك آن است كه مزاياي انقلاب ICT و چندرسانهاي را به بخش دولتي منتقل كند. هدف دولت الكترونيك قراردادن يك رايانه روي ميز هر كارمند نيست؛ بلكه لازم است فرآيندهاي اساسي دولت مورد تجديدنظر قرار گيرند.
اهداف دولت الكترونيك مالزي عبارتند از:
• بازسازي و نوسازي دولت
• كمك به اجراي مصوبه MSC
اهداف دولت الكترونيك مالزي عبارتند از:
• بازسازي و نوسازي دولت
• كمك به اجراي مصوبه MSC
بازسازي و نوسازي دولت از طريق ايجاد زيرساختهاي ارتباطي
دولت الكترونيك يك فرصت استثنايي براي نوسازي دولت است. در دولت الكترونيك روابط دروني دولت و روابط دولت با شهروندان و صاحبان مشاغل، بازتعريف خواهند شد.
براي شهروندان، روابط جديد به معني بهبود خدمات ارايهشده خواهد بود. خدمات موجود بهبود خواهند يافت و دستة جديدي از خدمات نيز ارايه خواهند شد. دولت الكترونيك براي همه شهروندان، اعم از شهري و روستايي، فقير و غني و آشنا يا ناآشنا به ICT، مفيد خواهد بود.
روابط جديد در داخل دولت به معني جريان بهتر اطلاعات و ارتباط بهتر بين اجزاي مختلف دولت است. اثر هريك از سياستهاي خاص، شفاف و قابل سنجش خواهد بود. راهبردهاي موفقيتآميز سريعاً شناختهشده و بهعنوان الگو قرار ميگيرند؛ ولي راهبردهاي ناموفق اصلاحميشوند يا تغيير ميكنند.
براي شهروندان، روابط جديد به معني بهبود خدمات ارايهشده خواهد بود. خدمات موجود بهبود خواهند يافت و دستة جديدي از خدمات نيز ارايه خواهند شد. دولت الكترونيك براي همه شهروندان، اعم از شهري و روستايي، فقير و غني و آشنا يا ناآشنا به ICT، مفيد خواهد بود.
روابط جديد در داخل دولت به معني جريان بهتر اطلاعات و ارتباط بهتر بين اجزاي مختلف دولت است. اثر هريك از سياستهاي خاص، شفاف و قابل سنجش خواهد بود. راهبردهاي موفقيتآميز سريعاً شناختهشده و بهعنوان الگو قرار ميگيرند؛ ولي راهبردهاي ناموفق اصلاحميشوند يا تغيير ميكنند.
امروزه از اطلاعات شديداً محافظت ميشود و تعداد زيادي از افراد فقط مشغول جابهجاكردن اطلاعات درون يك وزارتخانه يا اداره هستند. در آينده، اطلاعات مستقيماً در اختيار تصميمگيران قرار خواهد گرفت. اطلاعات از طريق يك بانك اطلاعاتي مشترك بين وزارتخانهها و ادارات جريان خواهند يافت و سيستمهاي سازگار از طريق يك شبكة پرسرعت مطمئن به هم متصل خواهند شد. بنابراين، سرعت و كيفيت تصميمگيري به نحو چشمگيري بهبود خواهد يافت. هنگاميكه اين شبكه ازطريق اينترنت يا كيوسكهاي اراية خدمات، با شهروندان و صاحبان مشاغل مرتبط شود، اراية مستقيم خدمات دولتي امكانپذير خواهد شد. تعامل با دولت بسيار آسانتر و مناسبتر خواهد شد و ميتوان اطلاعات را بدون نياز به كاغذ با دولت مبادله كرد و كارها را بهصورت همزمان انجام داد.
دولت الكترونيك علاوهبر مزايايي كه دارد، مسؤوليتهايي نيز براي كارمندان، شهروندان و صاحبان مشاغل ايجاد ميكند. لازم است كه تمام گروههاي فوق آموزش لازم را درباره فناوري اطلاعات ببينند. موفقيت دولت الكترونيكي به جديت افراد در يادگيري كار با تجهيزات جديد،نرمافزارها و روش انجام كارها بستگي دارد.
براي استفاده از مزاياي دولت الكترونيكي، عادتها بايد تغيير كند. نقش دولت از تصميمگيرنده به راهنماي تصميمگيري درست براي شهروندان و صاحبان مشاغل تبديل ميشود.
دولت الكترونيك علاوهبر مزايايي كه دارد، مسؤوليتهايي نيز براي كارمندان، شهروندان و صاحبان مشاغل ايجاد ميكند. لازم است كه تمام گروههاي فوق آموزش لازم را درباره فناوري اطلاعات ببينند. موفقيت دولت الكترونيكي به جديت افراد در يادگيري كار با تجهيزات جديد،نرمافزارها و روش انجام كارها بستگي دارد.
براي استفاده از مزاياي دولت الكترونيكي، عادتها بايد تغيير كند. نقش دولت از تصميمگيرنده به راهنماي تصميمگيري درست براي شهروندان و صاحبان مشاغل تبديل ميشود.
كمك به تحقق مصوبه MSC
دولت مالزي از MSC بهعنوان نمونهاي استفاده ميكند كه بقيه بخشهاي كشورها ميتوانند از آن الگو بگيرند. با افزايش بهرهوري در بخش دولتي، بهرهوري بخش خصوصي هم بالا ميرود. تركيب اين دو با يكديگر به رشد اقتصادي سريع كشور كمك ميكند.
دولت الكترونيك، آزمايشگاهي براي نشاندادن خلاقيتها است؛ فرصت منحصربهفردي دراختيار شركتها قرار ميگيرد تا راهحلهاي خلاقانه خود را ارايه كنند. قراردادهايي با تعريف دقيق، به شركتها اجازه ميدهد كه راهحلهاي جديدي ابداع كنند تا بعداً بتوان آن را براي فروش در دنيا عرضه كرد.
ايجاد دولت الكترونيك، زيرساختي بهوجود ميآورد كه بخش خصوصي و دولت با همكاري يكديگر بتوانند مشكلات را حل كنند و اين همكاري ميتواند فراتر از دولت الكترونيك نيز ادامه داشته باشد.
دولت الكترونيك مانند آهنربا براي شركتهاي مرتبط عمل ميكند و تجربه و مهارت را از تمام دنيا جذب ميكند. شركتهاي بينالمللي براي استفاده از فرصتهاي ارايهشده بايد روابطشان را با شركتهاي محلي توسعه دهند. شبكة اين روابط كاري، فرصتهاي شغلي بيشتري را بهوجود ميآورد و باعث رشد صنعت خواهد شد.
دولت الكترونيك، آزمايشگاهي براي نشاندادن خلاقيتها است؛ فرصت منحصربهفردي دراختيار شركتها قرار ميگيرد تا راهحلهاي خلاقانه خود را ارايه كنند. قراردادهايي با تعريف دقيق، به شركتها اجازه ميدهد كه راهحلهاي جديدي ابداع كنند تا بعداً بتوان آن را براي فروش در دنيا عرضه كرد.
ايجاد دولت الكترونيك، زيرساختي بهوجود ميآورد كه بخش خصوصي و دولت با همكاري يكديگر بتوانند مشكلات را حل كنند و اين همكاري ميتواند فراتر از دولت الكترونيك نيز ادامه داشته باشد.
دولت الكترونيك مانند آهنربا براي شركتهاي مرتبط عمل ميكند و تجربه و مهارت را از تمام دنيا جذب ميكند. شركتهاي بينالمللي براي استفاده از فرصتهاي ارايهشده بايد روابطشان را با شركتهاي محلي توسعه دهند. شبكة اين روابط كاري، فرصتهاي شغلي بيشتري را بهوجود ميآورد و باعث رشد صنعت خواهد شد.
چشمانداز موفقيت دولت الكترونيك
دولت الكترونيك درون خودش هم از نظر فناوري و هم از نظر همكاري قسمتهاي مختلف بهصورت يك شبكه در ميآيد. ضمناً اين شبكه داراي ارتباط مستقيم با شهروندان و صاحبان مشاغل خواهد بود.
براي موفقيت دولت الكترونيك لازم است تحولات اساسي در طرز تفكر سيستم دولتي انجام شود كه مهمترين آنها بهشرح زيراست:
1- جايگزيني دولتِ شهروندمحور بهجاي دولتِ ديوانمحور: بهطور سنتي، دولت بهجاي مردم تصميم ميگيرد؛ اما در دولت نوين، با اراية اطلاعات و مهارتها، شهروندان قادر خواهند بود كه خودشان دست به انتخاب بزنند. علاوه بر اين، بهجاي آنكه لازم باشد مردم براي امور مختلف به دولت مراجعه كنند، با اراية خدمات همزمان، دولت به مردم مراجعه ميكند.
2- پاسخگويي و شفافيت بيشتر بهجاي تصميمگيريهاي غيرشفاف: قوانين و سياستها و اجراي آنها تحت نظارت دقيقتري قرار ميگيرند و اصلاحات آنها سريعتر انجام ميشود.
3- سياستگذاري براساس واقعيتها و تحليل دادهها: سياستگذاريها براساس آمار و اطلاعات از شهروندان و صاحبان مشاغل انجام ميشود.
4- تغيير نقش دولت از حالت دستوري به حالت پيشنهادي: تمركز بر فرهنگسازي قرار ميگيرد؛ بهگونهاي كه افراد قادر باشند بهترين تصميم را خودشان اتخاذ كنند.
براي موفقيت دولت الكترونيك لازم است تحولات اساسي در طرز تفكر سيستم دولتي انجام شود كه مهمترين آنها بهشرح زيراست:
1- جايگزيني دولتِ شهروندمحور بهجاي دولتِ ديوانمحور: بهطور سنتي، دولت بهجاي مردم تصميم ميگيرد؛ اما در دولت نوين، با اراية اطلاعات و مهارتها، شهروندان قادر خواهند بود كه خودشان دست به انتخاب بزنند. علاوه بر اين، بهجاي آنكه لازم باشد مردم براي امور مختلف به دولت مراجعه كنند، با اراية خدمات همزمان، دولت به مردم مراجعه ميكند.
2- پاسخگويي و شفافيت بيشتر بهجاي تصميمگيريهاي غيرشفاف: قوانين و سياستها و اجراي آنها تحت نظارت دقيقتري قرار ميگيرند و اصلاحات آنها سريعتر انجام ميشود.
3- سياستگذاري براساس واقعيتها و تحليل دادهها: سياستگذاريها براساس آمار و اطلاعات از شهروندان و صاحبان مشاغل انجام ميشود.
4- تغيير نقش دولت از حالت دستوري به حالت پيشنهادي: تمركز بر فرهنگسازي قرار ميگيرد؛ بهگونهاي كه افراد قادر باشند بهترين تصميم را خودشان اتخاذ كنند.
تغييرات ايجادشده، شامل حال دو گروه ميشود:
• شهروندان و صاحبان مشاغل.
• دولت و كاركنان آن.
• شهروندان و صاحبان مشاغل.
• دولت و كاركنان آن.
تغييرات مربوط به شهروندان و صاحبان مشاغل
تمام شهروندان دسترسي بهتري به خدمات خواهند داشت؛ طيف خدمات گسترش مييابد و خدمات ارايهشده متناسب با نيازها خواهد بود.
الف – دسترسي بهتر به خدمات
خدمات در جايي ارايه خواهد شد كه مردم هستند، نه در جايي كه دولت حضور دارد. بهعنوان مثال، براي تجديد گذرنامه، بهجاي رفتن به ادارات دولتي و ايستادن در صفهاي طولاني ميتوان در خانه از طريق
ب- كيفيت بهتر خدمات
به دوبارهكاري و پركردن فرمهاي مختلف نيازي نخواهد بود و خدمات قابل اعتمادتر ميشوند. بهعنوان مثال، چنانچه آدرس كسي تغيير كند، با يك بار اراية آن، ميتوان مطمئن بود كه تمام ادارات دولتي از آن اطلاع دارند.
نكات مربوط به محرمانهبودن و امنيت نيز مورد توجه قرارخواهند گرفت؛ دولت مالكيت تمام دادهها را براي خود محفوظ ميدارد و دسترسي به آنها را به دقت كنترل ميكند و هرگونه نقض قوانين را طبق قانون مجازات ميكند.
ج- ارايه خدمات جديد
علاوه بر بهبود خدماتي كه قبلاً نيز ارايه ميشد،فرصتهايي براي اراية خدمات جديد نيز به وجود ميآيد. دامنة خدمات جديد فقط با هزينه آنها محدود ميشود.
د- روش جديد ارايه خدمات
براي دستيابي به روشهاي بهتر اراية خدمات، بايد اين روشها مورد مهندسي مجدد قرار گيرند.
در مدل سنتي، دولت هر دو نقش فراهمكننده و ارايهكننده را به عهده دارد. اما در مدل جديد، سه نقش مجزا براي ارايه خدمات در نظر گرفته شده است:
در مدل سنتي، دولت هر دو نقش فراهمكننده و ارايهكننده را به عهده دارد. اما در مدل جديد، سه نقش مجزا براي ارايه خدمات در نظر گرفته شده است:
1- فراهمكننده خدمات
2- فراهمكننده واسطه ارتباطي
3- ارايهكننده خدمات
2- فراهمكننده واسطه ارتباطي
3- ارايهكننده خدمات
در اين مدل، دولت نقش فراهمكننده خدمات را به عهده دارد كه مسؤول ايجاد خدمات براي شهروندان و اطمينان از كيفيت آنها است.
نقش فراهمكنندة واسطة ارتباطي، برقراري پيوند بين سيستمها و فرآيندهاي دولت و يك شبكه عمومي است. اين شبكه تنها پنجرهاي است كه از طريق آن شهروندان و صاحبان مشاغل با تمام خدمات دولتي داخل و خارج كشور ارتباط مييابند. مردم قادر خواهند بود از طريق كيوسكهاي عمومي، PC، تلفن يا تلويزيون با دولت ارتباط برقرار كنند.
دولت، صرفاً اهداف و قوانين پايه را تدوين خواهد كرد و چگونگي اراية خدمات بهعهده خود ارايهكنندگان خواهد بود. مدل جديد اراية خدمات، به دولت اجازه ميدهد كه سيستمها و فرآيندهاي موجود را با سيستمهاي جديد يكپارچه كند. اگر دولت بتواند مستقل از ارايهدهندگان خدمات كار كند، ميتوان بدون انتظار براي جايگزيني سيستمهاي قديمي، خدمات را فراهم كرد. علاوه براين، با ايجاد رقابت بين ارايهكنندگان خدمات براي اراية خدمات بهتر با قيمت ارزانتر، كارآيي افزايش مييابد.
دولت، صرفاً اهداف و قوانين پايه را تدوين خواهد كرد و چگونگي اراية خدمات بهعهده خود ارايهكنندگان خواهد بود. مدل جديد اراية خدمات، به دولت اجازه ميدهد كه سيستمها و فرآيندهاي موجود را با سيستمهاي جديد يكپارچه كند. اگر دولت بتواند مستقل از ارايهدهندگان خدمات كار كند، ميتوان بدون انتظار براي جايگزيني سيستمهاي قديمي، خدمات را فراهم كرد. علاوه براين، با ايجاد رقابت بين ارايهكنندگان خدمات براي اراية خدمات بهتر با قيمت ارزانتر، كارآيي افزايش مييابد.
تغييرات ايجادشده در دولت
دولت الكترونيك در مورد افزايش بهرهوري عمليات داخلي دولت نيز مسؤول است. عملكرد دولت با استفاده از فرآيندها و سيستمهاي بهتر، بهبود خواهد يافت. اين كاربردها با تغييرات ايجادشده در راهبرد، مهارتها، سيستمها و ساختار و فرهنگ دولت پشتيباني مي
الف- تغيير در راهبردها
راهبردها بهگونهاي تغيير ميكنند و توسعه مييابند كه نيازهاي شهروندان و مشاغل را بهعنوان مراجعان ادارات دولتي برآورده كنند. درواقع سازمانهاي دولتي بايد در مورد چگونگي دسترسي مراجعان به خدمات به طور جديتري بينديشند و با ارايهكنندگان خدمات همكاري كنند.
ب- افزايش مهارتها
كارمندان دولت بايد به افرادي دانشور تبديل شوند و مهارت آنها افزايش يابد. تمام كاركنان بايد برنامه مقدماتي آموزش
ج- سيستمها و فرآيندها
سيستمها و فرآيندها وارد عصري ميشوند كه بين تمام ادارات و وزارتخانهها در كل كشور و جهان ارتباط برقرار است. يك بانك اطلاعاتي مشترك واحد،عامل اساسي موفقيت دولت الكترونيك است. اطلاعات دولتي در اختيار كساني قرار ميگيرد كه حق استفاده از آن را داشته باشند. بعضي اطلاعات بايد توسط سيستمهاي با امنيت زياد و فناوري رمزنگاري محافظت شوند. اطلاعات شخصي شهروندان كاملاً محرمانه است.
د- ساختار
بهتدريج كه بهرهوري كاركنان دولت بالا ميرود و با سيستمها و فرآيندهاي بهتري پشتيباني ميشوند، ساختار دولت نيز تغيير خواهد كرد. يك دولت كوچك با لايههاي كمتر، بهتر از عهدة چالشهاي آينده برميآيد و پاسخگوتر خواهد بود. پيش�?بيني ميشود كه ساختارهاي تيمي و گروهي جايگزين سلسلهمراتب سنتي در ادارات بشود.
هـ- فرهنگ
پاية تغييرات ايجادشده در دولت، تغيير فرهنگ دولت است. دولت بهسوي شهروندمحوري حركت خواهد كرد و فرآيندهاي رسمي اهميت كمتري پيدا ميكنند؛ در مقابل، اراية خدمات به شهروندان از اهميت بيشتري برخوردار خواهد شد. اساسيترين تغييري كه روي خواهد داد، بر اين اساس است كه كارمندان، خود را به قوانين و فرآيندهاي متداول محدود نكنند؛ بلكه خود را مقيد به اراية خدمات بهتر به مردم كنند. بهطور كلي فرهنگ محصولگرايي و عملكردگرايي حاكم خواهد شد.
مراجع:
مراجع:
1- http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/my.html
2- http://www.tpmit.com.my/index.htm
3- http://www.mosti.gov.my/opencms/opencms/MostePortal/ORG
4- Vision 2020, The Multimedia Supercorridor And Malaysian University
5- http://iap-portal.msc.com.my/about_iap.asp?link=forward
6- http://www.apia.org
ICT را طي كنند و سپس درباره فناوري مربوط به شغلشان آموزش ببينند. تمام وزارتخانهها و بخشها بايد درباره برنامه و راهبردهايشان آموزشهايي ارايه دهند.�?شوند.PC يا كيوسك دولت الكترونيك در يك مجتمع فروشگاهي اين كار را انجام داد. علاوه بر خدمات ارايهشده از طريق PC و اينترنت، خدمات به تدريج از طريق تلفن نيز در دسترس خواهند بود.2- http://www.tpmit.com.my/index.htm
3- http://www.mosti.gov.my/opencms/opencms/MostePortal/ORG
4- Vision 2020, The Multimedia Supercorridor And Malaysian University
5- http://iap-portal.msc.com.my/about_iap.asp?link=forward
6- http://www.apia.org
